Basiliek HH Agatha en Barbara Oudenbosch
De basiliek van de HH Agatha en Barbara in Oudenbosch werd gebouwd tussen 1865 en 1880. In 1912 werd de koepelkerk tot basiliek verheven vanwege de bijzondere band van de parochie en het kerkgebouw met het Vaticaan. Opvallend is dat de basiliek een verkleinde kopie is van de Sint Pieterskerk en de voorgevel van de Sint-Jan van Lateranen te Rome. Daardoor is de kerk een opvallend gebouw in het straatbeeld in West-Brabant. De basiliek staat op de lijst van beschermde monumenten van de Unesco.
Zouavenpastoor
In 1865 overtuigt "zouavenpastoor" Willem Hellemons de parochianen dat de oude parochiekerk toe is aan vervanging. De oude Sint Agathakerk uit 1513 was in 1648 overgegaan in protestantse handen. Nadat de kerk in 1799 weer aan de katholieke gemeenschap werd teruggegeven verkeerde het in slechte staat. Ook was het kerkgebouw te klein. Pastoor Hellemons was tijdens zijn studie onder de indruk geraakt van de architectuur in Rome en wilde graag een soortgelijk gebouw in zijn parochie.
|
Cuypers
De architect P.J.H. Cuypers ontwierp de kerk en ir. G.J. van Swaay is de ontwerper van de voorgevel. De basiliek is zestien maal kleiner van de grote broer op het Sint Pietersplein.
De kerk is 81 meter lang en 55 meter breed. Het hoogste punt van de koepel is 63 meter. Er is één grote koepel (20 meter doorsnede en 51 meter hoog) en een aantal kleinere koepels. De koepel is via een smalle trap te beklimmen. |
|
De kerk is niet een echte Cuypers-kerk. Integendeel, stijl en uitvoering gingen in zekere mate in tegen zijn denkbeelden als prominent vertegenwoordiger van de neogotiek. Het wordt daarom wel ten onrechte eens betwijfeld of Cuypers wel de architect is van de kerk. De voorgevel werd niet door Cuypers ontworpen. Deze gevel, die pas later werd gebouwd wegens geldproblemen, werd ontworpen door G.J. van Swaay.
Interieur
Het interieur is rijkelijk versierd met plafondschilderingen en beelden. Langs de wanden in de zijbeuken hangen schilderijen die de kruistocht van Jezus voorstellen. In de rechterzijbeuk staat een kopie van de Pietà van Michelangelo, net als in Rome. In het middenschip staan in de nissen van de pilaren grote beelden van de apostelen. Onder de kansel bevindt zich het beeld van St. Petrus in zittende houding. Er is een tombe-altaar met een goudkleurig baldakijn. Tegen de schuine zijden van de vier hoofdpilaren staan beelden van de kerkvaders H.H. Athanasius, Ambrosius, Augustinus en Johannes Chrysostomus. In Oudenbosch zijn de wanden van het interieur met verf 'gemarmerd'.
Altaar
Het sacramentsaltaar is ontstaan onder pastoor Rovers in 1903. Er staan grote beelden van de kerkleraren H. Gregorius de Grote, H. Basilius, H. Gregorius van Nazianze en H. Hieronymus voor. Naast het altaar staat links het beeld van H. Bonaventura en rechts het beeld van H. Thomas van Aquino. Deze zijn gemaakt door de Vlaamse beeldhouwer J.F. de Vriendt. In de goudkleurige achterwand van het altaar zit een gebrandschilderd raam met een duif (het zinnebeeld van de heilige Geest). Dichtbij het altaar staat het beeld van Maria met kind.
In de nissen aan de wanden van de voorkerk staan beelden van de evangelisten Lucas en Marcus, de apostelen Petrus en Paulus, van de heiligen Norbertus, Juliana, Margaretha Maria Alacoque en Johannes Nepomucenus.
Orgel
Het orgel is gebouwd door Ludwig König in 1772. Op 3 augustus 1773 wordt het orgel in gebruik genomen. In 1941 is het orgel door Jan Vermeulen uit Alkmaar omgebouwd en uitgebreid naar een elektro-pneumatisch systeem. De orgelkas is voorzien van twee engelen met het wapen van Paus Pius X.
Zouaven
Pastoor Hellemons bood in zijn tijd onderdak aan zo'n drieduizend Nederlanders die gehoor gaven aan de oproep van paus Pius IX om de Kerkelijke Staat te verdedigen in de strijd tegen de troepen van koning Victor Emanuel II. Paus Pius behield Rome en omgeving en om dat gebied te behouden riep hij jonge katholieken op naar Rome te komen. Deze vrijwilligers kwamen bij het regiment van de zouaven. De Zouaven werden vernoemd naar ongeveer tweehonderd Noord-Afrikanen van de Berberstam Zuavi, die als eersten deel uitmaakten van het pauselijk politieleger.
Oudenbosch was de voornaamste vertrekplaats vanuit Nederland. Als blijvende herinnering aan de zouaven werd de basiliek gebouwd met een standbeeld van de zouaven op het voorplein. Ook is het zouavenmuseum op de Markt in Oudenbosch te bezoeken, op 200 meter van de basiliek.
Sint Pieter van het Noorden én van het Zuiden
De HH Agatha en Barbarabasiliek in Oudenbosch wordt wel de Sint-Pieter van het Noorden genoemd. Het is niet de enige kerk ter wereld die gebaseerd is op de beroemde Sint Pietersbasiliek. In Yamoussoukro in Ivoorkust staat de Basilique de Notre Dame de la Paix, die ook op de Sint Pieterskerk lijkt.
Vanwege de bijzondere band tussen parochie en paus, staat sinds mei 2007 een beeld van paus Johannes Paulus II in de basiliek. Het verbond Pro petri sede uit Oudenbosch vond dat hij herdacht moet worden. "Toen de paus in 1985 in Nederland was, heeft hij Oudenbosch niet bezocht. Het is bekend dat hij dat wel graag wilde. Nadien heeft hij vaak delegaties van de kerk in Oudenbosch op audiëntie ontvangen", zegt Jan Bedaf van Pro petri sede. Het beeld staat bij de rechtergang van de basiliek op de plek van de heilige Theresia. Jan Tolboom uit Leusden heeft het 2,10 meter hoge beeld vervaardigt.
.
