De rol van de pastor in het Bisdom Breda zal de komende tien jaar flink veranderen. De pastoor die door het dorp fietst en voor iedereen praatpaal is, dat is verleden tijd. Daar is de menskracht niet meer voor. Vrijwilligers moeten de komende jaren bijna alles overnemen waarvoor een pastor niet per se noodzakelijk is. De kerntaak van de pastor wordt het spiritueel leiderschap. Hij of zij moet vrijwilligers coachen.

„Veel pastores hechten zeer aan het ‘eerst aanspreekbaar zijn’“, zegt Ab Kerssies, Hoofd Pastorale Dienstverlening van het bisdom. „Maar daardoor doen ze nogal eens oneigenlijk werk. Je zou bijvoorbeeld ook meldpunten van leken kunnen instellen. Als er meldingen van zieke parochianen binnenkomen waarbij het niet om levensbedreigende situaties gaat, kan ook een vrijwilliger een bloemetje bezorgen.“

Het Bisdom Breda is aan het nadenken over de toekomst van de pastorale zorg. Voor de komende tien jaar, omdat dat een periode is die te overzien valt. Grotere parochies, kleinere wijk- of themagerichte geloofsgemeenschappen, vrijwilligers die voorgaan in avondwaken, gebedsdiensten en wellicht uitvaarten en pastores die de vrijwilligers spiritueel coachen. Dat is waar het Bisdom naartoe wil.

Het bisdom zorgt wel voor scholing van de vrijwilligers, zegt Kerssies. „Op dit moment wordt geëxperimenteerd met het leiden van uitvaarten door vrijwilligers. Maar die mensen moeten natuurlijk wel gekwalificeerd zijn. En dat geldt ook voor mensen die hulpvragen moeten inschatten die bij meld- of steunpunten binnenkomen.“

Een en ander staat verwoord in de gespreksnotitie ‘De komende tien jaar’. De visie in die notitie heeft alles te maken met het afnemend kerkbezoek en de toenemende vergrijzing van pastores en parochianen.

Die trends leiden ertoe dat de nog beschikbare katholieke zielzorgers het alsmaar drukker krijgen.

De vraag naar pastorale zorg neemt de komende jaren namelijk nog niet recht evenredig af met het aantal pastores. Om pastores en gelovigen meer te bieden dan alleen een voor de hand liggend krimp- of afbouwscenario is de tienjarenvisie opgesteld.

Ab Kerssies: „We hebben gestreefd naar een perspectief voor de pastorale organisatie. De essentiële vraag die we daarin willen beantwoorden is: ‘hoe willen we kerk zijn en voor wie?’ Het is een soort mission-statement waarin het Bisdom Breda zijn identiteit formuleert. Het bisdom wil niet alleen kerk zijn voor parochianen, maar ook voor zinzoekers en kwetsbare mensen.“

Nadat alle parochies een reactie hebben gegeven wordt de visie – al dan niet aangepast – in september van dit jaar als beleid vastgesteld.

Naast schaalvergroting (samenvoegen van parochies en het vormen van grote personele teams) wordt ook gezocht naar schaalverfijning. Kerssies: „Een parochie kan bestaan uit diverse gemeenschappen die elk hun eigen accent leggen. Bijvoorbeeld op spirituele, diaconale of liturgische geloofsbeleving.“

Een punt van zorg daarbij is een te grote autonomie voor die groepen, zegt Kerssies. „Maar het risico van anonimiteit binnen een hele grote parochie is nog veel groter.

Daar ligt juist de uitdaging: de menselijke maat van geloofsbeleving zien te bewaren.“