---

 

---

---

 

---

 

 

Zoals dat Duitsers past, gaat dat ook altijd gepaard met een vleug chauvinisme. Titelde het Duitse Bild na de verkiezing van de Duitse curiekardinaal Joseph Ratzinger ‘Wir sind Papst!’, dan schamperden anderen cynisch dat de Duitsers, met hun beladen verleden, nu eindelijk nog es met iets anders konden uitpakken dan met hun onverzettelijke ‘Mannschaft’. Waarbij men aan minstens nog één ander gegeven voorbijgaat: er bestaat zoiets als legendarische Duitse ‘grondigheid’ en met de dag wordt duidelijker dat deze paus daarvan een exponent is.

 

De verwachtingen bij het aantreden van paus Benedictus, na 26 jaar Joannes Paulus II, waren bijzonder hooggespannen. Volgens kardinaal Karl Lehmann, de voorzitter van de Duitse bisschoppen, was al van bij aanvang duidelijk dat paus Benedictus XVI daaraan onmogelijk kon beantwoorden. De nieuwe paus beging evenwel niet de vergissing zijn voorganger te kopiëren, maar ontwikkelde rustig maar vastbesloten zijn eigen stijl. Sommigen waarschuwen dat deze paus een eeuwige belofte zal blijven als er niet snel een beetje schot in de zaak komt. Ze vergissen zich. Benedictus XVI kent als gewezen prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer de werking van de katholieke kerk en het Curieapparaat van binnen en van buiten. De voorbije maanden hebben ook aangetoond dat hij daar zo ook zijn eigen visie over heeft. Een van de eerste, nauwelijks opgemerkte beslissingen, was niet langer zelf voor te gaan in de zaligverklaringvieringen. Des te opvallender, want waren die zalig- en heiligverklaringen niet juist een handelsmerk van zijn voorganger? Tussendoor ontving hij de Zwitserse theoloog Hans Küng, een van zijn felste critici, en slaagde hij erin om op een jaar tijd als het ware meer toenadering tot stand te brengen met de traditionalisten van de schismatieke bisschop Lefebvre dan paus Joannes Paulus II in zijn hele pontificaat. Benedictus XVI, die overigens ook met enkele gezondheidskwaaltjes kampt en van zijn artsen de raad zou gekregen hebben om niet al te vaak verre verplaatsingen te maken, kondigde bij de start van zijn pontificaat aan dat hij niet al te vaak op reis zal gaan. Handelsmerk nummer twee van zijn voorganger. Voor het bestuursapparaat van de kerk nam hij eerder een afwachtende houding aan. Enkele curiekardinalen, onder meer staatssecretaris Angelo Sodano, wachten nog steeds op een opvolger.

 

Volgens Vaticanwatchers had Joannes Paulus II, die zijn einde voelde naderen, met hun vervanging gewacht om zijn opvolger niet voor voldongen feiten te plaatsen. Maar wie een paleisrevolutie verwachtte onder paus Benedictus XVI, kwam ook nu weer bedrogen uit, al benoemde hij al kort na zijn aantreden noodgedwongen een opvolger voor de Congregatie voor de Geloofsleer. Benedictus XVI maakte terloops wel bekend dat hij dit curieapparaat te log en te zwaar vindt en het wil afslanken en efficiënter wil maken. Dat doel is hij nu langzaam maar zeker en vanuit een duidelijke visie aan het realiseren. Zoals het een Duitser past gaat dat gepaard met weinig haast, maar des te meer beslotenheid. Deze paus is vastbesloten een einde te maken aan het carrièrisme.

 

De analyse leert dat diegenen die spreken over een valse start, het niet bij het rechte eind hebben. Wat is dan de oorsprong van deze kritiek? De reden ligt voor de hand. Benedictus XVI is meer dan welke paus van de voorbije eeuw ook ervan overtuigd dat de kerk datgene moet doen waarvoor ze bestemd is. Dat is de verkondiging van Christus. Zo greep hij in in de liturgie in het Vaticaan, omdat die te pompeus was en afleidde van het essentiële. Hij stelt zich ook terughoudend op in de wereldpolitiek, zelfs wanneer Iran terug naar de middeleeuwen dreigt gebombeerd te worden, en men mag ervan uitgaan dat het verminderen van de buitenlandse reizen niet alleen door gezondheidsproblemen is ingegeven. Sommigen vrezen dat Benedictus XVI toch te veel een theoloog is en blijft, weliswaar met wereldfaam en in meer dan twintig talen vertaald, maar te weinig een kerkleider. Het gevaar is reëel dat het Vaticaan onder deze paus de aansluiting met de wereld, die vooral onder impuls van Johannes XXIII ontstaan is, opnieuw dreigt te verliezen. Dat wordt versterkt door de innerlijke weerstand van Joseph Ratzinger tegen de moderniteit. Maar het is best mogelijk dat ook hierover binnen een jaar volstrekt anders gedacht wordt. De paus maakt in de loop van dit jaar een beperkt aantal reizen, maar de bestemming daarvan is erg doordacht gekozen. Volgende maand reist hij naar Polen. In het begin van de zomer naar het Spaanse Valencia, waar op dat moment het gezinscongres plaatsheeft; en eind november reist hij naar Istanboel, waar allicht ook de dialoog met de islam centraal staat. Niet het eerste, maar vooral het tweede jaar lijkt dan ook beslissend te worden voor dit pontificaat.

 

 

 

KerkNet Vlaanderen