RK Kerk - Isidorusweb, de portal voor de surfende katholieken

HILVERSUM - Een externe visitator zal in het bisdom Roermond de zaak van deken Haffmans van Gulpen moeten onderzoeken, indien blijkt dat bisschop Wiertz niet adequaat gereageerd heeft op de klachten en bekentenissen omtrent de omstreden clericus. Dat zegt de Nijmeegse kerkhistoricus prof. Peter Nissen vandaag in het RKK-programma Kruispunt Radio.

Affaire
Deze week werd bekend dat zowel de politie als het bisdom onderzoekt of deken Haffmans geld van het plaatselijk armenfonds oneigenlijk heeft gebruikt, onder andere voor vakanties. Volgens een verklaring van een vrouw, die naar eigen zeggen een relatie had met de deken, zijn er vele honderdduizenden euro’s verdwenen.

Bisschop zelf partij
Nissen: “Als het inderdaad zo is, en de beschuldigingen wijzen daarop, dat het bisdom al vanaf 1999 weet heeft kunnen hebben dat er zaken serieus mis waren, en daar niet adequaat op heeft gereageerd, dan moet er naast een juridisch onderzoek ook een kerkelijk onderzoek plaatsvinden. Dat kan niet gedaan worden door iemand namens het bisdom of de bisschop zelf, want die zijn partij in deze zaak.” Kerkrechtelijk leidt dat er volgens Nissen toe dat een externe visitator naar het bisdom wordt gestuurd om daar onderzoek te verrichten.

Sankt Pölten
De externe visitator is volgens Nissen te vergelijken met de onderzoeker die twee jaar geleden, in dat geval door het Vaticaan, werd aangesteld om de misstanden in het Oostenrijkse bisdom Sankt Pölten te onderzoeken. Het onderzoek van die ‘apostolisch visitator’ naar de wantoestanden in het diocesane seminarie leidde er daar uiteindelijk toe dat bisschop Kurt Krenn ‘om gezondheidsredenen’ terugtrad. “Ook een bisschop die op de hoogte was en geen adequate maatregelen had genomen”, aldus Nissen, die benadrukt dat hij voor de kwestie in Gulpen nog niet wil veronderstellen dat terugtreden van de bisschop nodig is.

Zwaar middel
Nissen beaamt dat een visitatie, wellicht zelfs een apostolische visitatie, een zwaar middel is. “Maar als het klopt dat er eerder door de bisschop, de vicaris en de hulpbisschop geprobeerd is om iets te doen in deze zaak, dan is dat toch een duidelijk signaal dat het bisdom ervan geweten heeft en bovendien aangekondigde acties niet heeft uitgevoerd.”

Toezicht op charitiatieve fondsen
Het is volgens de kerkhistoricus ongehoord en ongeoorloofd dat een deken op eigen houtje geld kon uitgeven uit charitatieve fondsen, waarbij hij jarenlang geen verantwoording aan het bisdom aflegde. Nissen: “Als het bisdom zegt ‘We kregen daar geen inzage in’, dan is het bisdom zelf in gebreke gebleven, want het bisdom had moeten doorvragen. Dat is de verantwoordelijkheid van het bisdom, om ook toezicht te houden op de parochiële caritasinstellingen.”

Afbreuk aan vertrouwen gelovigen
De zaak is volgens Nissen zeer schadelijk voor het belang van de Kerk, omdat transparantie heeft ontbroken, afbreuk is gedaan aan het vertrouwen van gelovigen in de Kerk en daarmee uiteindelijk ook aan het heil van de gelovigen. “Er is blijkbaar van alles mogelijk met geld dat door gelovigen geschonken is aan de Kerk”, aldus de Nijmeegse hoogleraar. “En een priester over wiens gedrag en levenswandel al jaren allerlei wilde verhalen de ronde deden - ik heb die verhalen ook al wel gehoord - is gehandhaafd in een sleutelpositie in het bisdom.”

Suspensie en openheid van zaken
Als uit het juridisch onderzoek blijkt dat de beschuldigingen tegen Haffmans kloppen, dan moet dat volgens Nissen leiden tot suspensie, ontheffing van de uitoefening van het priesterambt. “De schade die aangericht is aan het imago van de Kerk kan alleen hersteld worden als er volstrekte openheid van zaken wordt gegeven en maatregelen om te voorkomen dat dit soort zaken zich herhalen."

Geschokt maar niet verrast
Nissen, decaan van de Nijmeegse theologiefaculteit, zegt desgevraagd niet helemaal verrast te zijn door het nieuws. “Omdat niet alleen over deze priester, maar ook over de levenstijl van andere priesters in dat bisdom en ook in andere bisdommen soms wilde verhalen de ronde doen.” Geschokt en gekwetst is hij wel, vooral na lezing van de details in de Limburgse kranten: “Ik kom zelf uit Limburg, dus in zekere zin voelt het als ‘mijn’ bisdom en dan doet dit pijn.”

Mea culpa
Een publiek pardon van de bisschop is nu volgens Nissen nog niet aan de orde. “Maar als later blijkt dat het bisdom inderdaad jarenlang weet heeft gehad van deze zeer ernstige klachten en daar niet adequaat op heeft gereageerd, dan is het op zijn plaats om daar een mea culpa over uit te spreken."