1-5-2007 / Mariamaand Mei van start |
DEN HAAG - Het is 1 mei en dat betekent het begin van de Mariamaand.
Oktober is ook zo'n maand, maar toch in mindere mate. In die maanden is er op tal van plaatsen meer verering voor Maria, de moeder van Jezus van Nazareth, dan op andere tijden. Maria vereren is het. Soms wordt een plechtigheid wel eens aangeduid als 'aanbidding', maar dat is niet juist. Niet alleen is het niet juist, het is zo goed als afgoderij. Alleen het opperwezen mag aanbeden worden, heiligen en zaligen mogen vereerd worden. Dat kan natuurlijk overal, maar er zijn toch plaatsen die speciaal daarvoor in trek zijn. Zonder twijfel spant Onze Lieve Vrouw van Tereecken in Kapellebrug daarbij de kroon voor zover het Zeeuws-Vlaanderen betreft. Onze Lieve Vrouw met de Inktpot in Aardenburg is ook zo'n oord, O.L.V. van Lourdes in Zuiddorpe en voorheen in de kerk van Groede, eveneens.
Ook bij de verschillende wegkapelletjes komen dan mensen samen om er te bidden. Om Maria de eer te brengen die haar volgens de kerk en de gelovigen toekomt en om haar bemiddeling te vragen. De verering bestaat voornamelijk uit het bidden van het rozenhoedje aan de hand van een gebedssnoer, een rozenkrans. Een rozenhoedje omvat het bidden van vijf onzevaders, vijftig weesgegroeten en enkele begeleidende gebeden. Een ozenkrans als gebed is driemaal een rozenhoedje.
De persoon die vereerd wordt, in dit geval Maria, wordt gewoonlijk 'zichtbaar' gemaakt door een afbeelding. Vaak een beeld, in een aantal gevallen een schilderij zoals bij O.L.V van de Polder, van oorsprong uit Vrouwenpolder, thans te Middelburg. Veel van die beeltenissen worden miraculeus genoemd. Neem Aardenburg: een jongeman is ten onrechte ter dood veroordeeld en wacht in een cel zijn berechting af.
's Nachts verschijnt Maria met op haar arm het kind Jezus. Engelen dragen papier, pen en inktpot aan en Jezus schrijft iets op een papiertje. De man moet dat aan de baljuw geven. Die leest dat, erkent dat de verdachte vals beschuldigd werd en geeft hem de vrijheid. Het hele gebeuren is een wonder, een mirakel. Wonderen kunnen ook geschieden bij beelden van andere heiligen. Let wel: niet door het beeld, niet door toedoen van Maria of welke heilige dan ook. Het doen van wonderen is voorbehouden aan het opperwezen, heiligen kunnen alleen een goed woordje doen, zo wil het (volks)geloof. Nu is dat op zich ook weer geen wonder, want het 'doen van wonderen', dat wil zeggen dat er op voorspraak van een heilige wonderlijke dingen gebeuren, zoals plotselinge genezingen en dergelijke, hoort bij zijn of haar heiligzijn. Overleden personen komen bijna alleen voor canonisatie, heiligverklaring, in aanmerking als door hun toedoen enige wonderen zijn verricht.
Op een aantal plaatsen waar Maria vereerd wordt, bij zulke beelden, al is het gevaarlijk om dat zo te zeggen, hebben zich wonderlijke gebeurtenissen voorgedaan en zo'n beeld of afbeelding wordt dan miraculeus genoemd. Maria met de Inktpot is dus eigelijk meer een herinnering aan een mirakel, minder een miraculeus beeld.
Dat zijn weer andere, zoals een stenen Mariabeeld dat drijvend op het water aanspoelt, waardoor Maria een teken geeft dat ze daar vereerd wil worden. Of als een kerk of kapel tot op de grond toe afbrandt, waarvan alleen wat puin overblijft en waartussen dan een volkomen ongeschonden beeld gevonden wordt. Het oorspronkelijke, maar verdwenen beeld van O.L.V. van Tereecken in Kapellebrug zou zijn aangespoeld staande in een nis van een eiken boomstam.
Een andere legende zegt dat het beeldje tevoorschijn kwam uit zo'n stam toen die gekliefd werd. In Oud-Lamswaarde, de uithof Lamsweerde van de Boudelooabdij in Klein-Sinaai, bij Terhole, schijnt ook zo'n miraculeus beeldje gestaan te hebben waar veel wonderen gebeurden en 'veel genade werd uitgedeeld.' Er kwamen zoveel pelgrims op af, dat de monniken er een gastenverblijf voor lieten bouwen aan de Wendelzee, de kreek die we thans kennen als de Polsvliet. Zowel de uithof als het beeldje en alle bescheiden zijn verloren gegaan, zodat er weinig van bekend is. O.L.V. van Axel werd vereerd in het vrouwenklooster Ter Hage (Ter Haghe) in de Nieuw-beoosten-Blij-bezuidenpolder niet ver van de buurtschap Bontekoe bij Zuiddorpe. Ook daar is alles verdwenen en evenals bij Terhole staat er al sedert jaren een boerderij.
Echt miraculeus, en nog bestaand, is Onze Lieve Vrouw van Hulsterloo. Hulsterloo is een oude benaming voor Nieuw-Namen in de gemeente Hulst. De legende weet ons te vertellen dat dit 21,5 cm hoge, uit kersenhout gesneden beeldje, oorspronkelijk uit de Noord-Franse plaats Teruwanen afkomstig zou zijn. Daar werd het vereerd in een klooster en een van de monniken had er een bijzondere devotie voor. Toen hij bisschop werd, wilde hij dat het beeldje verplaatst zou worden. De eerstvolgende Pinksteren stond het, met het gelaat naar het oosten, op de kloostermuur. Vanuit oostelijke richting kwamen twee witte duiven met wierook aangevlogen. De geestelijkheid bracht het, gevolgd door een menigte volks, terug naar de kapel.
De volgende morgen stond het weer op de muur. Er werd nu bevolen dat het beeld rondgedragen zou worden en iedere ingezetene van vijftien jaar of ouder moest blootvoets en in boetekleed meelopen in de processie. Door bidden moest gevraagd worden of het beeld een teken wilde geven waar het geplaatst wenste te worden. Een blinde priester legde zijn handen op het gezicht van het beeldje, wreef over zijn ogen met een doek en was weer ziende. Hij droeg, gevolgd door de bisschop en een grote schare gelovigen en voorafgegaan door de twee duiven, het beeld naar Kortrijk. Daar werd het in de Groeningeabdij geplaatst, maar de duiven gaven te kennen dat daar niet het eindpunt lag. Via de abdijen van Sint-Pieter en Sint-Baafs in Gent trok de stoet verder naar de abdij van Boudeloo en vandaar naar het klooster (de uithof) Salegem ten zuiden van Meerdonk. Nog vlogen de duiven verder tot aan een eenzame plek waar ze op een boom gingen zitten. Dat moet in het latere Hulsterloo geweest zijn en daar ligt waarschijnlijk de verering van Maria op die plaats. Er kwamen veel bedevaartgangers op af, veel ervan vrijwillig, een aantal vanwege een door een wereldlijke rechter opgelegde straf: een strafbedevaart.
De Norbertijnen uit Drongen bedienden de kapel die er gebouwd werd en zorgden voor onderdak voor de bedevaartgangers. Tijdens een beeldenstorm op 3 augustus 1578 werd het klooster verwoest. De 'Witheren' waren al op 17 juli naar Drongen gevlucht. De Gentse geuzen wierpen het beeldje in het vuur, maar het verbrandde niet. Waarschijnlijk hebben vrome bewoners van Hulsterloo het daarna gered en in veiligheid gebracht. Thans bevindt het zich in de kluis van de parochiekerk van Drongen bij Gent. In Nieuw-Namen herinnert een veldkapel met een naar middeleeuws voorbeeld (O.L.V. Zetel der Wijsheid) door Jean Kamps uit Koewacht gemaakt (groter) beeld aan deze voormalige devotieplaats.
Rozenkrans
Bij de Mariaverering speelt de rozenkrans een grote rol. Mevrouw E.A. van Overmeire-van Geertruij uit Terneuzen bezorgde ons navolgend versje.
Mijn rozenkrans bemin ik
Al van mijn vroegste jeugd.
Ik zal hem nooit verlaten
In droefheid of in vreugd.
Tot het ogenblik
Van mijn laatste snik,
Bij dag, bij nacht, blijft gij,
O rozenkrans, bij mij.
O rozenkrans ik eer u,
Verheven hemelpand
Dat wij aan Maria danken
Aan hare Moederhand.
Moeder van de Heer,
U zij dank en eer,
Voor het grote hemels blijk
Aan grote gunsten rijk.
Bron: BN De Stem
