23-5-2007 / Column / Alois Trouwhand: De kerken leeg, de kloosters overvol |
Het individualisme viert in de 21ste eeuw hoogtij. Dat zouden we denken. Is deze tijd nu echt anders dan die van de Gouden Eeuw, of nog eerder: die van de Middeleeuwen? Lijken we op onze voorouders, die op hun manier zochten naar een kerkelijke identiteit binnen de samenleving? Deze tijd is uniek, en in zekere zijn viert het individualisme hoogtij. Computers, mailen, SMS-en en een korte chat zijn tal van kortdurende contactmomenten met onze medemens. Maar of we ons hierover zorgen moeten maken, betwijfel ik.
We leven in een andere tijd. Niet slechter of beter. We zoeken onze eigen stijl, onze eigen manier van leven, zonder al te veel stil te staan wat anderen daar van denken. Of wat andere instituten, zoals de kerk, daarvan vinden. We zijn onafhankelijker en vrijer geworden en we wachten niet op een oordeel van anderen.
Kunnen we dit als een positieve ontwikkeling zien? Of moeten we waken, dat er een verschraling van de maatschappij optreedt? “We doen maar wat, als we maar niet gestopt worden”, luidt het grenzenloze credo van de 21ste eeuw.
Kloosters zijn wat betreft goed in staat om aan te voelen wat een individu beweegt in zijn of haar zoektocht naar het geloof. Daar waar kerken leeg blijven, vullen de gastenverblijven zich in de kloosters. Spiritualiteit boven kerkelijke moraal? Het gaat wellicht om een adequate vertaalslag die een gastenzuster of –broeder maakt als zij in gesprek gaan met iemand op zoek naar stilte en ‘naar meer in deze wereld’.
Dat geeft hoop. Ondanks dat we als individuen in deze maatschappij ons prima weten te bewegen, weten we ook momenten van bezinning te vinden. Veel kloosters hebben gastenverblijven die maandenlang van te voren volgeboekt zijn. Ouderen, maar ook veel jongeren weten kloosters te vinden. Her en der zijn Zen-meditaties mogelijk, gegeven door kloosterbroeders. Retraites in volledige stilte zijn uiterst populair. En dan hebben we het over retraites die soms wel 30 dagen duren.
Waarom deze zoektocht naar stilte en luisteren naar God? We weten het gelukkig nog, hoe we naar de stilte kunnen luisteren. Waar het in de 20ste eeuw soms verplichte kost was, kunnen we nu zelf tot besluit komen, hoe we onze spiritualiteit beleven. Vrijblijvendheid? Ik denk het niet. Het is een intrinsieke beweging; deze behoefte tot stilte komt van binnen uit. Iedere vorm van bezinning, in een klooster, in stil gebed of in een gebedsgroep, is mogelijk.
Alois Trouwhand
21-05-07
