7-11-2007 / Frank Bosman / Jezus, Caesar en de monomythe |
Eerder berichtte Isidorusweb over de documentaire 'Het evangelie van Caesar' over de theorie dat Jezus eigenlijk Caesar was. Waarom biedt een duidelijk onwetenschappelijke these als 'Jezus was eigenlijk Caesar' van de Italiaanse auteur Fransesco Carotta zo gretig aftrek vindt bij het grote publiek. Waarom zendt de VARA daar dan weer een documentaire over uit?
Waarschijnlijk omdat de levens van en de verhalen over Jezus van Nazareth en Julius Caesar inderdaad grote overeenkomsten vertonen. Dat heeft Carotta heel goed gezien. Zowel Jezus als Caesars geboorte zijn omgeven door vreemde gebeurtenissen. Van beiden wordt beweerd dat ze van koninklijke zo niet goddelijke oorsprong zijn. Beiden werden tijdens hun leven geëerd vanwege hun leiderschap en visie. En na hun geweldadige dood werden ze door hun volgelingen vergoddelijkt en aanbeden. Nogmaals: terechte observatie van Carotta.
De conclusie die de auteur aan deze parallellen tussen Caesar en Jezus verbindt, is een heel merkwaardige, namelijk dat de tweede een kopie is van de eerste. Omdat Caesar eerder leefde dan Jezus, is het verhaal van de christelijke verlosser een herwerking van het leven van de Romeinse keizer.
Het is mij inziens echter veel waarschijnlijker dat de verhalen over Jezus en Caesar teruggaan op dezelfde oermythe van ‘Dé Verlosser’. De overleveringen over het leven van beide heren bestaat uit min of meer ‘betrouwbare’ geschiedschrijvingen van (bijna) tijdgenoten en een massa aanvullingen van latere datum bestaande uit verhalen, romantiseringen en mystificaties. In die ‘aanvullingen’ vertonen grote overeenkomsten.
Monomythe
Niet alleen de verhalen (mythen) rond de twee ‘godenzonen’ delen zeer duidelijke kenmerken, maar alle verhalen-die-er-toe-doen van alle culturen van alle tijden doen dit ook. Dit is de idee van de ‘monomythe’, gemunt door Joseph Campbell (‘The Hero with the Thousand Faces’, 1949). Campbell en anderen als Otto Rank, Vladimir Propp en Maureen Murdock formuleren het oertype van het universele verhaal van de
mensheid: “Een held treedt buiten de alledaagse wereld in een regio van bovennatuurlijke wonderen: fantastische krachten worden ontmoet en een belangrijk gevecht wordt gewonnen. De held komt terug van zijn mysterieus avontuur met de kracht om genadegaven over de mensheid uit te storten.”
Zo bezien is het helemaal niet verwonderlijk dat Carotta grote parallellen ziet tussen Jezus en Caesar, tenminste voor zover het de verhalen over hen betreft. De mythen rond hen gaan terug op de oermythe van de mensheid: de held die de wereld verlost. Ik parafraseer Campbell:
“in het verhaal zijn allen één.”
