29-2-2008 / Recensie / Harry Knipschild - Soldaten van God |
Het is een paar jaar geleden, dat ik een boek in één ruk uitlas omdat het zo boeiend was geschreven. Toen was dat het boek over het leven van de gebroeders De Witt van Luc Panhuysen, De Ware Vrijheid. Ik had nu het met Knipschilds boek Soldaten van God over de geloofsmissies naar China.
|
Soldaten van God is een bewerking van het eerder verschenen proefschrift van Knipschild over bisschop Hamer. Deze bisschop vertrok op jonge leeftijd naar China om gruwelijk aan zijn einde te komen en als martelaar te sterven voor het geloof. Knipschild vertelt in Soldaten van God het verhaal van de eerste missionarissen die naar de Oost trokken om daar het geloof te verkondigen.
Hij romantiseert daarbij niet, en dat is terecht. We kunnen het tegenwoordig niet meer goed voorstellen. Hoe zou het om naar een volslagen onbekend gebied, waar cultuur, geloof, taal onbekend zijn aan wat je zelf weet en doet? Hoe ga je daar mensen overtuigen om de Heer te volgen? Dat kan geen vroom verhaal zijn en het is zeker niet het verhaal om de ene na de andere goede daad te verrichten en zo je ziel te redden voor de hemel. |
Knipschild weet te boeien op een intelligente manier. Toch is het boek laagdrempelig om te lezen. Haast een pageturner. Soldaten van God is voornamelijk gebaseerd op de brieven en verslagen die de missionarissen naar hun familie of bisschop schreven, en dat maakt het boek erg levendig en gemakkelijk om je in te leven in de wereld van toen.
Het boek begint met een geschiedenisschets van het begin van de 19e eeuw. Het zijn de Fransen die na hun revolutie op den duur mensen opnieuw voor het oude geloof wisten te winnen. Zij waren daarin zo succesvol, dat de Fransen snel de leiding namen om ver buiten de eigen landsgrenzen het geloof te verkondigen. Zoals bijvoorbeeld Pauline-Marie Jaricot die in 1822 de ‘Congregatie van de voortplanting des geloofs’ zou stichten, een voorloper van de Pauselijke Missiewerken, nu Missio.
Toen eenmaal de keizer van China toestemming gaf - onder militaire druk van de Fransen en Britten - om het katholieke geloof te verkondigen, zag de kroonprins van België Leopold in, dat dit een kans voor zijn land was: “België moet een kolonie hebben”. Dat kan als de aftrap gelden voor het Belgische missiewerk, als eerste door de Scheutisten, de congregatie waartoe vrij snel Ferdinand Hamer zou gaan behoren. Die aftrap was logistiek niet al te optimaal, maar medestichter priester Van Segvelt maakt daar het zijne van: ‘Als dappere soldaten van Christus gaan wij de ongelovigen tegemoet met geen andere wapens dan het kruis, dat is toch de ware missionaris..’.
En dan begint de grote reis naar het onbekende. Cairo, chaotisch met kamelen, bedoeïenen, de grote moskee van Mohammed Ali, ondraaglijke hitte en met stoomschepen via Ceylon naar Singapore en Saigon. Naar Hongkong, op 3.000 uur van huis. De eerste heimwee komt op, maar de eindbestemming zoals vastgelegd in de Propaganda Fide is nog niet bereikt. De reis gaat verder, in zwaar weer en novemberkou over de Chinese Muur naar Mongolië.
De medische kennis van de missionarissen maakte indruk op potentiële bekeerlingen. Dankzij die kennis mogen ze vrij werken en worden ze gedoogd. Desondanks ging het missiewerk niet over rozen. Van Segvelt overleed vrij spoedig aan de vlektyfus, pater De Vos werd overvallen en gemarteld en overleefde ternauwernood en de Scheutisten werkten in tijden van oorlog. Ondanks die tegenslagen werden steeds nieuwe activiteiten ontwikkeld, zoals de bouw van een basiliek en de missies naar Ordos (net zo groot als het grondgebied van Frankrijk) en Gansu.
Intern spelen er vele wereldlijke zaken. Wie trekt de macht naar zich toe, hoe kom je aan de middelen om de missiedoelen te verwezenlijken. Hamer zegt het zelf: “ Als we het van preken moesten hebben, kwamen we niet ver.” Knipschild beschrijft hoe Frankrijk een centrale rol speelt in de financiering van de missie in China, en hoe die financiering in Nederland en België werd gestimuleerd. Volgens hem gaat dat om het brengen van offertjes, door in het gebed de H. Franciscus Xaverius aan te roepen, en iedere week een halve cent te doneren, door priesterbeurzen en grotere particuliere giften.
Soldaten van God eindigt bijna letterlijk met de laatste woorden van Hamer en hoe de Boksers hem naar het hiernamaals stuurde. Hoewel Knipschild een veel breder beeld dan alleen het leven van de martelaarsbisschop vertelt, had nou net dit deel wat mij betreft verder uitgediept kunnen worden. Het is haast een cliffhanger, dit einde. Toch kopen, deze pageturner… of komt er een vervolg?
Eric van den Berg
Harry Knipschild / Soldaten van God - Nederlandse en Belgische priesters op missie in China in de negentiende eeuw. Uitgeverij Bert Bakker, 2007, paperback, 312 p. ISBN: 9789035131934, € 25,-
