Franciscus van Assisi, broeder
|
Andere namen: de Poverello, de kleine arme
Gedachtenis: 4 oktober
Heiligverklaring: 1228 |
Levensbeschrijving
In 1181 wordt in Assisi Franciscus geboren uit een koopmansfamilie. Het lag voor de hand dat Franciscus de weg van zijn vader zou volgen. Franciscus is een zachtmoedige jongen, die vaak ziekenhuizen en armeninstellingen bezoekt om zieken te verzorgen. Een omslag in zijn leven vindt plaats in 1205. Franciscus bidt in het oude, vervallen verldkapelletje van San Damiano en hoort een stem hem zeggen 'Franciscus, ga heen en herstel mijn huis, dat gij ziet instorten'. De woorden worden tweemaal herhaald. Als eerste neemt Franciscus de stem letterlijk op. Hij gaat naar de priester die verantwoordelijk is voor het oude kerkgebouw. Die haalt zijn schouders op: er zijn genoeg kerken en om je om dat oude kerkje druk te maken? Dit maakt Franciscus strijdvaardiger. Hij verkoopt het paard en de stoffen uit de handel van zijn vader op de marktin Foligno. Het opgebrachte geld biedt hij Pietro aan, die het geld niet wil aannemen. Zijn vader spant een rechtzaak aan tegen zijn zoon wegens diefstal en in opstand komen tegen het ouderschap. Volgens de wetten van Assisi konden zulke misdaden worden bestraft met verbanning en het ontzeggen van erfrecht. De burgerlijke autoriteiten besluiten de zaak aanhangig te maken bij de bisschop van Assisi. Franciscus verdedigt zich met verve tegen de wereldlijke opvattingen. Hij trekt zijn kleren uit en doet afstand van de wereld. De bisschop bedekt hem met zijn mantel.
Franciscus heeft dan al het ouderlijk huis verlaten en besluit in San Damiano te gaan wonen. Hij wil zijn leven voortaan in armoede doorbrengen. Hij ziet toe dat het kerkje wordt hersteld, door om stenen te bedelen. Ook andere kerkjes wil hij (opnieuw) opbouwen, zoals die van Portiuncula.
Franciscus spoort de mensen aan tot boetvaardigheid en deugdzaamheid. Al snel krijgt hij vele volgelingen, waarvan Bernardo di Quitavalle, Angelo Tancredi en Rufino onder de eerste zijn. De spot die Franciscus eerst ontving, verandert langzaam in bewondering. Franciscus beseft dat hij de volgelingen levensregels moet voorhouden. Hij slaat de Bijbel open en leest het verhaal van de rijke jongeling die besluit zijn bezit achter te laten en Jezus te volgen. Franciscus ziet dit als belangrijke regel en neemt het letterlijk op. Hij spoort zijn broeders aan te werken, niet tegen geld maar voor giften om in leven te blijven.
Franciscus heeft een bijzondere liefde voor de natuur. In een bekend verhaal preekt Franciscus tegen de vogels om de dankbaarheid van God te tonen. Een minstens zo beroemd verhaal is dat over de wolf van Gubbio. Eens viel deze wolf een man aan en Franciscus maakte het kruisteken over de wolf. Dat deed de bek van de wolf dicht en het dier gaat onderdanig liggen.
Een van de volgelingen van Franciscus is de heilige Clara. Franciscus en Clara hebben een bijzondere geestelijke band. Op een nacht ontvlucht Clara het ouderlijk huis om zich, samen met haar nicht, aan te sluiten bij Franciscus. Franciscus begeleidt hen naar het benedictinessenklooster, waar zij intreden. Clara botst geregeld met de kloosterregels. Later besluit Franciscus haar er weg te halen en hen in bescherming te nemen. Het leidt tot het ontstaan van een eigen orde, die van de Arme vrouwen van San Damiano, later 'Arme Clarissen' of de Tweede Orde van Franciscus. Clara noemt zich graag 'het plantje van de heilige Franciscus'.
In 1224 verblijft Franciscus in afzondering in de Alverno. Hier vinden enige wonderen plaats in zijn leven. Zo spreekt een broeder van Franciscus over de levitaties van hem, soms zag hij Franciscus tot boven de toppen van de bomen opgeheven. Hij krijgt er ook visioenen. Tijdens kruisverheffing, op 14 september, ziet Franciscus de lijdende Christus in een visioen. Na dit visioen beginnen wonden bij Franciscus te ontstaan aan handen en voeten en in zijn zij. Franciscus probeert deze stigmata voor de buitenwereld te verbergen.
De jaren van armoede en lijden zorgen voor een zieke Franciscus. Langzaam verliest hij zijn gezichtsvermogen. In zijn laatste levensjaren schrijft Franciscus het lied van de schepping, ook bekend als 'Het zonnelied van Franciscus'. Hierin bezingt Franciscus de schoonheid van de schepping.
Zijn zwakheid komt hij niet meer te boven. Franciscus sterft op 3 oktober 1226. De volgende dag, 4 oktober, wordt het lichaam van Franciscus naar Assisi gebracht. Al snel, twee jaar later, wordt hij heilig verklaard.
Patronage
De heilige Franciscus is patroon van de Franciscaanse orde. Ook kooplieden, kleermakers, armen en natuurbewegingen vragen de voorspraak van Franciscus van Assisi.
Attribuut
Een kruis tegen zijn borst. Een doodshoofd. Een rozenkrans. Een witte lelie.
