Bij het overlijden van de paus: Conclaaf
Paus Paulus VI veranderde de regels voor het conclaaf sterk in 1975 toen hij de apostolische constitutie Romano Pontifico Eligendo bekendmaakte. Hij ontnam het recht van kardinalen ouder dan 80 jaar om deel te nemen aan het conclaaf en - indachtig moderne communicatiemiddelen - stelde vast dat de Sixtijnse Kapel op afluisterapparatuur moest worden gecontroleerd. Volgens deze regels werd in 1978 Karol Wojtyla, de toenmalige aartsbisschop van het Poolse Krakow, tot paus Johannes Paulus II gekozen.
|
In het eerdergenoemde document Universi Dominici Gregis uit 1996 zijn een aantal belangrijke veranderingen doorgevoerd:
• Als er geen kardinaal is gekozen bij tweederde meerderheid na dertig stemmingen, dan mag het conclaaf besluiten om een absolute meerderheid (de helft plus één) te hanteren om een paus te kiezen.
• De kardinalen die ouder zijn dan 80, zijn niet stemgerechtigd en worden niet toegelaten tot het conclaaf, maar worden wel uitgenodigd om een actieve rol te spelen in de voorbereidende sessies.
• Regels rondom geheimhouding zijn aangescherpt |
Het maximaal aantal kardinalen dat deelneemt aan het conclaaf is gesteld op 120. Het conclaaf wordt direct voorafgegaan door een mis in de Capella Paolina. Daarna gaan de kardinalen in processie naar de Sixtijnse kapel, onder het zingen van de hymne Veni creator spiritus. Bij het betreden legt de deelnemende kardinaal een eed af om de vastgestelde regels op te volgen en te eerbiedigen. Als een kardinaal zich daar niet aan houdt, kan excommunicatie een extreme consequentie zijn.
Werkwijze vorige conclaaf (18 april 2005)
Voor het conclaaf die leidde tot de pauskeuze van Joseph Ratzinger werd op zaterdag 16 april 2005 de procedure uiteen gezet. De 115 aanwezige kardinalen uit 42 landen nemen op zaterdag hun intrek in de Domus Sanctae Marthae; het hotel waar zij gedurende het conclaaf zullen verblijven. Al eerder zijn door middel van een loting de kamers verdeeld.
Op maandag 18 april begon de dag om 10.00 uur 's morgens met een H. Mis. Dit is de speciale mis 'Pro Eligendo Summo Pontifice' : voor de keuze van een nieuwe paus. Het conclaaf zelf start om 16.30 uur. Dan gaan de kardinalen in processie naar de Sixtijnse kapel vanuit de Aula van de Zegeningen (in de nartex van de Sint-Pieter) onder het zingen van de hymne Veni creator spiritus.
|
Bij binnenkomst leggen ze een eed af en een verklaring alles geheim te houden. Na de eedaflegging verlaat iedereen die niet aan het conclaaf deelneemt, de Sixtijnse kapel. De ceremoniemeester spreekt de woorden "Extra omnes" (iedereen eruit) en de deur van de kapel wordt symbolisch afgesloten met een sleutel. Vanaf dat moment zijn de kardinalen in conclaaf, in de Sixtijnse kapel die met een sleutel ("con clave") is afgesloten.
Op deze eerste dag kan een eerste stemming worden gehouden, voor een tweede is vermoedelijk te weinig tijd zijn. De 'winnaar' heeft 77 stemmen nodig om de volgende paus te worden. |
|
De dagen van het conclaaf hebben het volgende ritme:
7.30 uur H. Mis in de Domus Santae Marthae
9.00 uur Kardinalen gaan opnieuw naar de Sixtijnse kapel
's ochtends: twee stemmingen
vanaf 16.00 uur: twee stemmingen
Na de stemming zal zwarte of witte rook opstijgen om de buitenwereld te laten weten wat er is besloten. Tijdens dit conclaaf wordt rond 12.00 uur (na de ochtendsessies) en rond 19.00 uur (na de middagstemronden) rook opstijgen. Er kan dus ook eerder dan deze tijden rook opstijgen, als na bij de eerste stemronde al een beslissing valt. Als er een paus is gekozen, zullen - naast opstijgende witte rook - ook klokken worden geluid; een nieuwe procedure die paus Johannes Paulus II heeft ingesteld. Vanaf het balkon klinkt drie kwartier tot een uur later het "Habemus papam!": "we hebben een nieuwe paus!"
Als er na drie dagen nog geen paus is gekozen, nemen de kardinalen een dag rust voor bezinning, voor reflectie en voor gebed om de heilige Geest. Wanneer er een nieuwe paus gekozen is valt dus moeilijk te zeggen. Van de acht conclaven die in de vorige eeuw plaatsvonden, duurde er geen één langer dan vijf dagen. Twee conclaven werden afgesloten op de tweede dag.
Meer weten?
