De Biecht, sacrament van boete en verzoening
|
|
De biecht, boetesacrament of sacrament van boete en verzoening. In dit specifiek katholieke sacrament ontmoet de gelovige Onze Lieve Heer die de berouwvolle zondaar steeds weer vergeeft. Het is aan Jezus om je zonden te belijden en het is dan ook de Heer die vergeving geeft, via de priester die de biecht hoort. De biecht is een sacrament, omdat door de absolutie Christus zelf de zondaar vergeeft. |
| Vallen en weer opstaan
God heeft de band tussen Schepper en schepping gemaakt. Hij wil een onverbrekelijk verbond tussen de mens en Hem, een liefdesverbond dat goed is omdat Hij het heeft geschapen. God gaf aan Mozes de Wet, een wijze van leven die goed is. Het zijn de tien geboden, algemene richtlijnen om je leven in te richten.
Tot aan de zondeval is het de ideale wereld. In het eerste Bijbelboek, Genesis, wordt de zondeval beschreven: |
Wat de kranten zeggen:
|
| Van alle dieren, die de heer God gemaakt had, was er geen zo sluw als de slang. Ze zei tegen de vrouw: ‘Heeft God werkelijk gezegd dat je van geen enkele boom in de tuin mag eten?’ De vrouw zei tegen de slang: ‘Wij mogen wel eten van de vruchten van de bomen in de tuin. God heeft alleen gezegd: “Van de vruchten van de boom die midden in de tuin staat mag je niet eten; je mag haar zelfs niet aanraken; anders zul je sterven.” ’ Maar de slang zei tegen de vrouw: ‘Je zult helemaal niet sterven! God weet dat je ogen open zullen gaan als je van die boom eet, en dat je dan gelijk zult worden aan God, door de kennis van goed en kwaad.’ Toen zag de vrouw dat het goed eten was van die boom, en dat hij een lust was voor het oog, en hoe aantrekkelijk het was er inzicht door te krijgen. Zij plukte dus een vrucht en zij at ervan; zij gaf er ook van aan haar man, die bij haar stond, en ook hij at ervan.
|
|
De ogen van de mens worden geopend en de mens ziet in wat zonde is. Deze eerste zonde wordt de erfzonde van de mens genoemd.
Zonde leidt tot afzondering en verwijderen van dat wat God bedoelt. Het verbreekt de relatie tussen God en de mens. De zonde tast ook de relatie met de kerkgemeenschap aan. God bewaart het verbond en wil zich altijd weer opnieuw met de mens verbinden. In de biecht bekeert de mens zich opnieuw tot God en vraagt God op een berouwvolle manier om vergeving.
De biecht is dan vooral ook een sacrament dat nieuwe kracht geeft. Kracht, om je te wapenen en sterker te maken voor een nieuwe verleiding. Het sacrament werkt genezend en helend.
Verschillende soorten zonden
De zeven hoofdzonden zijn hoogmoed, gierigheid, onkuisheid, afgunst, onmatigheid, gramschap en traagheid. Ze worden hoofdzonden genoemd, omdat hieruit vele andere zonden - groot en klein - ontstaan, of erop terug te geleiden zijn.
De grote zonden worden doodzonden genoemd. Het zijn moord, doodslag en geweldpleging op een medemens. Haat en wrok tegenover iemand anders en als je je niet wil verzoenen en je iemand iets niet wil vergeven of als je geen vergeving wil vragen. Het is bij overspel en ontucht. En het is ten slotte als je van je christelijk geloof bent afgevallen en je daarmee definitief van God heb willen afkeren.
Daarnaast heb je dagelijkse zonden, de peccatum veniale. Deze zijn minder zwaar dan de doodzonden, maa zeker niet betekenisloos. De zonde is minder zwaar, bijvoorbeeld als je een gebod van God in een kleinere zaak overtreedt, of als het een grotere en belangrijkere zaak is, maar je dit niet met volle kennis of uit vrije wil beging. De dagelijkse zonden kunnen gemakkelijker worden vergeven.
Jezus, gestorven voor onze zonden
In de doop wordt de weg ingezet naar het rijk van God. De weg is smal en vol hindernissen en, zwak als we zijn, vallen we geregeld. We kunnen daarom dankbaar zijn, dat God de weg voor ons altijd open houdt. Het is de leer van de Kerk, dat Christus ons door zijn kruisdood heeft verlost van onze zonden en het ons daardoor mogelijk heeft gemaakt het eeuwig leven te verwerven. Jezus wordt het Lam Gods genoemd. Hij wordt, "als een lam naar de slachting geleid" en sterft als een paaslam. Pasen is het hart van het geloof. Zonder de gebeurtenissen met Pasen zou het christendom welhaast niet bestaan. Jezus is aan het kruis gestorven, voor ons is Hij heengegaan. Het graf is leeg, open als een zwart gat. Alles van Jezus is weg. Dan is er Jezus die zich aan laat zien, bijvoorbeeld aan de reizigers naar Emmaüs. Met de verschijningen wordt duidelijk, dat Pasen een echt feest is: Christus is verrezen, zoals Hij heeft beloofd.
De dood van Jezus wordt een offer genoemd, voor de boetedoening van de zonden van de mens. Boetedoening betekent hier niet: straffen of geld betalen en het daarbij laten zitten.
Het gaat er om de zonde weg te nemen die de relatie tussen God en de mens in de weg zit. Het gaat er dus om de relatie tussen God en de mens te herstellen. Jezus heeft de weg daartoe gewezen.
Waar en hoe verloopt een biechtgesprek?
|
Wat de kranten zeggen:
|
Het traditionele beeld is, dat biechthoren altijd in een biechthokje ergens achter in de kerk gebeurt. Donker, gesloten en eng wellicht. Of zoals in films: gordijn dicht, luikje open: "Forgive me father, for I have sinned..." Dit gebeurt nog wel, maar je kunt ook een biechtgesprek elders aanvragen, bijvoorbeeld in een spreekkamer in de pastorie, in de sacristie of in speciale biechtkamers als je dat prettiger vindt.
|
Het biechthoren kent een vaste, traditionele volgorde, hoewel het ook een gewoon gesprek kan zijn, met de elementen die voor het sacrament van belang zijn. Deze elementen zijn:
1. berouw (oprecht spijt hebben van de dingen die fout zijn gegaan, bijvoorbeeld door
een gewetensonderzoek)
2. het uitspreken van je zonden
3. de boetedoening (penitentie) en
4. de vergeving (de absolutie via de priester).
Berouw
Zonder berouw wordt het erg moeilijk om oprecht te biechten en het sacrament ten volle te ontvangen. Het is noodzakelijk absoluut eerlijk te zijn over de dingen die fout zijn gegaan, spijt hebben in het besef dat Jezus liefdevol genoeg is om je te vergeven.
Een gewetensonderzoek is een uitnodiging om je hart te onderzoeken hoe berouwvol en hoe erg je zonden zijn.
Uitspreken
Het voldoet niet in een biechtgesprek te zeggen, dat je fout bent geweest, zonder dat je benoemt wat fout is gegaan. Het moet, in moderne managementtermen, SMART-geformuleerd zijn. Een moord is erg genoeg een moord, een leugentje op bestwil is dat ook. Wees eerlijk naar jezelf en benoem het zo, in plaats van te spreken over "ik heb gezondigd tegen de naastenliefde". De biechthorende priester zal je in je biechtgesprek uiteraard helpen je fouten onder woorden te brengen. Je kunt ook in je voorbereiding wat punten op papier zetten (zeg maar een biechtbriefje).
Boetedoening
Afhankelijk van de zwaarte van je fouten, is het nodig om je fouten "uit te boeten". Dit kan bijvoorbeeld door het gebed te intensiveren of een bedevaart te ondernemen. Of het onrecht wat je een ander hebt aangedaan te herstellen (schade vergoeden), of door goede werken te doen.
Absolutie
Het vergeven van de zonden, de absolutie, gaat via een priester, zoals het hele biechtgesprek met een priester gebeurt. Deze priester is dan je biechtvader, en het komt voor dat je vaker gesprekken met dezelfde biechtvader hebt. De heilige Pastoor van Ars, bekend om zijn urenlang achtereen biechthoren, geeft eenvoudig en duidelijk aan, waarom: "Al waren er tweeduizend engelen, ze zouden u geen absolutie kunnen geven. Maar iedere priester, ook de geringste, kan dat. Hij kan zeggen: ga heen in vrede, uw zonden zijn u vergeven".
Als je je zonden belijdt bij een priester, dan heb je de zekerheid van de vergeving van God. Een tekst uit het evangelie van Johannes is van toepassing:
“Aan wie ge de zonden vergeeft, zijn ze vergeven, en aan wie ge ze niet vergeeft, zijn ze niet vergeven.” (Joh. 20,23).
Je hoeft niet bang te zijn, dat je zonden aan de grote klok worden gehangen. De priester heeft een biechtgeheim en zal je beleden zonden nooit tegen een ander vertellen.
Hoe vaak?
Het mooie van het boetesacrament is, dat het zo vaak mag worden ontvangen als nodig is. De katholieke kerk vraagt van je om minimaal eenmaal - liefst rond Pasen - je zonden te belijden. Maar het kan uiteraard heel zinvol zijn meerdere malen een biechtgesprek te hebben. Als je een doodzonde hebt begaan, is het niet mogelijk om de communie te ontvangen. In zo'n geval is het beter zo snel mogelijk een priester op te zoeken op je zonden op te biechten.
Biecht of sacrament van boete en verzoening?
Sinds het Tweede Vaticaans Concilie is de nieuwe naam voor de biecht 'sacrament van boete en verzoening'." Deze nieuwe naam is gekozen omdat biecht te beperkt is, en te veel negatieve associaties kent. Biecht heeft te veel iets weg van dwang of sociale druk, terwijl het daar niet om gaat. De essentie is de verzoening van de mens met God en zichzelf, en een pastoraal gesprek met de sacramentele waarde van boete en verzoening is dan een betere weg.
Met de komst zijn initiatieven ondernomen om digitaal te kunnen biechten. Monseigneur Van Luyn, bisschop van Rotterdam, is hierover duidelijk. "Ik heb er zelf geen ervaring mee, maar als het om verzoening gaat zeg ik: er moet geen beeldbuis tussen zitten. Je kunt de absolutie niet mailen."
Boetevieringen
Naast de individuele biechtgesprekken, kent de kerk ook boetevieringen. Het is zelf geen sacrament voor boete en verzoening, maar het bereidt de gelovigen voor op de viering van het sacrament. De absolutie (de verzoening met God) wordt dan ook niet gegeven. In de praktijk zijn boetevieringen waardevol om een biechtgesprek voor te bereiden.
