In de 16e eeuw is de katholieke kerk verder gespleten. Het protestantisme komt in deze eeuw op, vanuit de diverse protesten tegen misstanden in de moederkerk. De eerstelingen die protesten uiten zijn de Engelsman John Wycliffe. Al in de 14e eeuw werkt hij aan een vertaling van de bijbel naar de eigen volkstaal (het Engels) en verzet zich tegen de centralisering van de kerkelijke macht in Rome. De Tsjech Jan Hus is een volgeling van Wycliffe die eveneens wijst op de te ver doorgeschoten macht van het kerkelijke bestuur. Zowel Wycliffe als Hus willen de kernwaarden van het christelijk geloof benadrukken. Vermengd met politieke en nationale actoren leidt hun protest naar de eerste afscheidingen, zoals die van de Hussieten.

1517. Wittenberg. 95 stellingen. Deze drie termen leiden naar één van de belangrijkste omwentelingen in het christendom na het Grote Schisma van 1054. Maarten Luther verzet zich tegen de aflatenhandel en decadentie in de kerk rondom de bouw van de Sint Pieter. Samen met theologen als Calvijn (Frankrijk) en Zwingli (Zwitserland) mort Europa over de katholieke kerk. Het wordt de Reformatie die door Europa zal gaan.

De reformatorische stromingen hebben gemeen, dat zij Jezus en de Schrift centraal stellen (en de plaats van Maria en de heiligen verwerpen). Ook kan alleen door het geloof genade worden verkregen (tegenover de goede werken in de katholieke kerk, vergeving van zonden en het vagevuur).

Je kunt niet spreken over één protestantse kerk, maar van een waaier van protestantse of hervormde stromingen. In de loop van de tijd heeft zich een veelheid aan substromingen, afsplitsingen en vernieuwingen ontwikkelt, mede doordat er geen centraal kerkelijk gezag was, maar iedere kerkgenootschap autonoom opereerde.

Te noemen zijn onder andere:

het lutheranisme
het calvinisme
de gereformeerde kerken (waaronder Hervormde kerken, de PKN)
de remonstrantse kerken
de Pinkstergemeenten
de methodisten
de baptisten

Update: 2-1-2006