Het anglicisme

De Anglicaanse/Episcopale Kerk

In de loop van de 16e eeuw raakt het christendom verder verdeeld. Eén van de geloofsrichtingen die ontstaat is het anglicisme. Er is hierbij overigens meer een persoonlijke reden, dan een geloofsreden. Hendrik VIII van Engeland (1509-1547) wil zijn huwelijk met de katholieke Catharina van Aragon ontbinden om met Anna Boleyn te kunnen hertrouwen. Reden: hij wil een mannelijke erfgenaam. De paus weigert echter een scheiding toe te staan, waarop Hendrik VIII zichzelf in 1534 uitroept tot hoofd van de 'Episcopal Church of England'. De koning is niet hervormd als tijdgenoten. Zo blijft hij een tegenstander van de opkomende lutherse opvattingen.

De jonge Anglicaanse kerk krijgt protestantse invloeden als het Book of Common Prayer in 1549. Het is een liturgisch hoofdwerk voor de kerk met lutherse opvattingen over het avondmaal en een calvinistische inslag ten aanzien van het verwerpen van de geloofsopvattingen over het vagevuur, aflaten en de plaats van heiligen in het geloof. Het is vooral koningin Elisabeth die de katholieke elementen uit het geloofsregister schrapt.

Binnen de Anglicaanse kerk zijn een aantal stromingen te onderscheiden.
Aan het begin van de 17e eeuw ontstaat de 'High Church' onder invloed van de toenmalige aartsbisschop van Canterbury, William Laud. De richting benadrukt de katholieke elementen opnieuw, bijvoorbeeld ten aanzien van de sacramenten van de kerk.
Een tweede richting is die van de 'Oxford-movement' onder leiding van John Henry Newman. Ook deze stroming, die opkomt in de 19e eeuw, tendeert naar het katholieke geloof door aansluiting van het Middeleeuwse katholicisme, opvattingen over de erkenning van de onfeilbaarheid van de paus en liturgische handelingen. Uit onvrede treedt Newman later toe tot de Rooms-Katholieke Kerk.

Tegenover de 'High Church' staat de 'Low Church' of evangelicals. Zij leggen het accent op de calvinistische leer: persoonlijke vroomheid, de bijbel en zendingswerk staan centraal.

Tot slot een aantal andere geloofsrichtingen binnen de Anglicaanse kerk. Vanuit de High Church is de zogenaamde Anglo-katholicisme ontsprongen. Door de zelfstandigheid van iedere regio wordt de Anglicaanse kerk in de Verenigde Staten als Episcopaalse kerk aangeduid. De Anglicaanse geloofsgemeenschap is divers, maar probeert zoveel mogelijk eenheid te betrachten via de 'Anglican Communion'. Hierdoor zijn de 'Church of Scotland', de 'Church of Ireland', de 'Church of Wales' en overzeese Anglicaanse kerken (zoals de eerdergenoemde Episcopaalse kerk in de VS, de Church of Canada, Australië) één. Niet in bestuur, wel via media.