Bisdom
Een bisdom is een 'particuliere kerk'. Dat betekent niet dat het een kerk binnen de RK Kerk is. Het Vaticaan geeft de lokale bisschop de vrijheid en bevoegdheid om het bisdom organisatorisch zelfstandig in te richten. Dit geldt zowel de bisdomorganisatie (de diocese curie), als de opdeling van het bisdom in dekenaten, vicariaten en parochies (of met een administratief woord zielzorgeenheden).
Bisschop en hulpbisschoppen
De
bisschop is de geestelijk en bestuurlijk leider van een bisdom, of diocees, woonachtig in het bisdom zelf. Een bisschop wordt, net als een kardinaal, door de paus bij decreet benoemd. Als de pastorale zorg van een bisdom daarom vraagt, kan een bisschop een of meerdere hulpbisschoppen aanstellen. Vanuit het Vaticaan kan een bisschop-coadjutor worden benoemd. Het verschil tussen een hulpbisschop en bisschop-coadjutor is, dat deze laatste een bisschop kan opvolgen.
Diocesane Curie
Het bestuur van een bisdom heet diocesane curie: instituten en personen die de bisschop bijstaan in de pastorale zorg, bestuur en kerkelijk recht van het bisdom.
De curie heeft twee afdelingen:
-
Ordinariaat
Belast met het dagelijks bestuur en pastoraat van het bisdom
-
Officialaat
Belast met de kerkelijke rechtspraak, geleid door de officiaal of gerechtsvicaris. Het officialaat heeft binnen een bisdom een grote zelfstandigheid. De samenstelling gebeurt via het canoniek recht.
Voor het dagelijks bestuur van een bisdom zijn verschillende mensen aan het werk:
-
Vicaris-generaal
Vergelijkbaar met een dagelijks manager in het bedrijfsleven. De vicaris-generaal coördineert alle werkzaamheden van de curie.
-
Bisschoppelijke vicaris
Deze functionaris heeft gedelegeerde taken van de vicaris-generaal overgenomen.
-
Kanselier
Hij behandelt de officiële kerkelijke akten en is verantwoordelijk voor de archieven.
-
Econoom
De econoom is verantwoordelijk voor het financieel beheer van het bisdom. Dit strekt zich uit tot alle economische handelingen (zoals een jaarrekening) tot het beheren van de bisdommelijke goederen (zoals kerkgebouwen). De econoom is voorzitter van de Raad voor Economische Aangelegenheden.
-
Notaris
Deze priester of leek is verantwoordelijk voor het uitwerken van bisdommelijke documenten. Ook is hij belast met verslaglegging.
Vicaris en officiaal zijn altijd priesters of diakens. De andere functies kunnen ook door religieuzen (m/v) en leken (m/v) worden bekleed. Het is altijd de bisschop die deze medewerkers benoemd. Naast deze bestuursfuncties bestaat een bisdombureau uit een algemeen secretariaat, een persdienst, een afdeling personeel, bouwzaken en dergelijke.
Adviescommisies en -organen
Voor het uitstippelen van beleid in verkondiging, pastorale zaken of algemeen bestuur zijn er een aantal adviescommissies, die de bisschop bijstaan:
-
Priesterraad
Zeg maar de senaat van het bisdom. Een vertegenwoordiging van alle priesters uit het bisdom. Eenmaal in de vijf jaar wordt een nieuwe raad gekozen ten behoeve van pastorale welzijn, kerkrechtspraak, identiteitsvragen en dergelijke. De bisschop is de voorzitter van de priesterraad
-
Diocesane Pastorale Raad (DPR)
De DPR komt eenmaal per jaar tot ongeveer ieder kwartaal bijeen om zaken rondom maatschappelijke ontwikkeling, welzijn en zielzorg van de gelovigen te bespreken. In de raad is een goede afspiegeling vertegenwoordigt van de samenstelling van de parochies. Ook hier is de bisschop voorzitter.
-
Kathedrale Kapittel (consultorencollege)
De leden van de kapittel worden kanunnik genoemd. Deze priesters (meestal tussen de 6 en 12) komen bijeen om de bisschop te adviseren in bestuurszaken of onderwerpen die in de statuten zijn vastgelegd. Zo kan het Kapittel kandidaten voordragen bij de keuze van een bisschop. De voorzitter is de proost.
