Concilies
Er zijn twee typen van kerkvergadering: synodes en concilies. Een concilie is een bijeenkomst onder verantwoordelijk van de lokale (aarts)bisschop of de paus. Er zijn oecumenische en particuliere concilies.
De paus roept een oecumenische concilie bijeen. Het is een algemene kerkvergadering die kan gaan over de kerkelijke leer, de besturing, pastorale of liturgische vraagstukken. Naast gedachtenwisseling en advisering vindt ook besluitvorming plaats over de koers die de gehele kerk kiest. Tijdens concilies kunnen 'ex cathedra' uitspraken worden gedaan door de (dan onfeilbare) paus.
Een oecumenisch concilie duurt een lange tijd, soms jaren achtereen. Voor een concilie worden alle bisschoppen in de wereld uitgenodigd. In de geschiedenis van de RK Kerk zijn in totaal 21 oecumenische concilies gehouden. Ze worden vernoemd naar de plaats van de vergadering.
01. Nicea I (325)
02. Constantinopel I (381)
03. Efeze (431)
04. Chalcedon (451)
05. Constantinopel II (553)
06. Constantinopel III (680-681)
07. Nicea II (787)
08. Constantinopel IV (867-870)
09. Lateranen I (1123)
10. Lateranen II (1139)
11. Lateranen III (1179)
12. Lateranen IV (1215)
13. Lyon I (1245)
14. Lyon II (1274)
15. Vienne (1311-1312)
16. Konstanz (1414-1418)
17. Basel/Ferrara/Florence (1431-1443)
18. Lateranen V (1512-1517)
19. Trente (1545-1563)
20. Vaticanum I (1869-1870)
Daarnaast zijn er particuliere concilies. In tegenstelling tot de oecumenische concilies zijn particuliere concilies beperkt tot een land, natie of hooguit enige regio's in de wereld. Als één kerkprovincie een concilie houdt, wordt deze provinciaal concilie genoemd. Als er meerdere tesamen komen gaat het om een plenair concilie.
In Nederland werd eind jaren zestig een 'pastoraal concilie' gehouden - het zogenoemde 'Pastoraal Concilie van Noordwijk'. Dit is nog iets anders. Concilie-uitspraken en besluiten zijn bindend, ook kerkrechtelijk gezien. Dit pastoraal concilie was dat niet: het was adviserend, zonder dat de bisschoppenconferentie zich moest verbinden aan de uitkomsten.
PvdA'er Thijs Wöltgens schreef over de progressieve aard van dit pastoraal concilie:
"Even leek het erop, dat zij haar verstikkende mufheid van zich afwierp. Dat was tijdens het Tweede Vaticaanse Concilie, in Nederland gevolgd door het Pastorale Concilie in Noordwijk. Daaraan heb ik nog als afgevaardigde van het bisdom Roermond deelgenomen. Het leek wel een bevrijdingsfeest. Het feest was van korte duur. Rome restaureerde de roomse rechtzinnigheid in ons land met harde hand. Ik kende nogal wat goede priesters, wier leven door Vaticaanse ingrepen voor altijd een knak heeft gekregen. Ik zelf heb de Kerk nooit verlaten, maar wel op een grote afstand gezet." (Brieven aan God)
