Helena
Andere namen:
Gedachtenis: 18 augustus
Heiligverklaring:
Levensbeschrijving
De Romeinse keizer Constantijn de Grote bekeerde zich in 312 tot het christendom en gaf aan zijn moeder Helena de titel van keizerin. Als christin legde zij zich toe op de werken van naastenliefde en het bouwen van kerken. Onder de eerdere heidense keizers was het de christenen namelijk niet geoorloofd in het openbaar kerken te bezitten. Door haar toedoen werden er kerken gesticht in Rome, Jeruzalem en Trier.
De roem van deze Helena berust vooral op haar vondst van het kruis van Jezus en de nagels, waarmee hij vastgespijkerd werd. Het verhaal hierover werd voor het eerst verteld in de vierde eeuw door de kerkvaders Ambrosius en Eusebius van Caesarea. Toen Helena in Jeruzalem verbleef, vertelde een inwoner haar waar het kruis van Jezus samen met de kruisen van de twee moordenaars op Golgotha begraven waren.
Om te achterhalen welke van de drie het echte kruis van Jezus was, werd er een zieke vrouw opgelegd: zij genas bij het derde kruis. Korte tijd later vond Helena volgens de legende ook de nagelen die blonken als goud. Vredelievend als ze was, liet ze één ervan aanbrengen in het paardentuig van haar strijdlustige zoon en een andere in zijn keizerskroon om te voorkomen dat hij nog oorlog zou voeren. Op de plaats van de vondst liet Constantijn een basiliek bouwen. De verering van Helena als heilige was vooral te danken aan haar vondst van het heilig kruis.
Stukken of splinters ervan werden over heel de christelijke wereld verspreid. Iedere parochie had, meestal aangestreken aan heilig kruishout een relikwie (een zogeheten ‘strijkreliek’) die op Goede Vrijdag werd vereerd. Die verering gebeurde al in de vijfde eeuw in Jeruzalem, waarbij sommigen bij het kussen een stukje van het kruishout probeerden te bijten om een persoonlijk relikwie te bemachtigen.
Helena overleed omstreeks 330. Haar relieken zijn via Rome en Constantinopel tenslotte in de negende eeuw in de Franse abdij van Hautvillers terecht gekomen. Helena is de patrones van spijkermakers en schatgravers en wordt tevens aangeroepen voor het terugvinden van verloren zaken. Meestal wordt ze voorgesteld als keizerin met het gevonden kruis.
© SRKK. Deze tekst is met toestemming overgenomen.
