Antonius abt
Andere namen: Antonius de Grote, Antonius met het varken
Gedachtenis: 17 januari
Heiligverklaring:
Levensbeschrijving
Antonius abt wordt ook Antonius de woestijnvader en ‘de Grote’ genoemd. Rond 250 geboren in Midden-Egypte, vestigde hij zich op 20-jarige leeftijd na de dood van zijn ouders als kluizenaar in de Egyptische woestijn en later op een berg langs de Nijl.
Hij had in de kerk het evangelie gehoord: ‘Verkoop alles wat je bezit en geef het aan de armen …’. Dat deed hij dan ook, met uitzondering van een gedeelte voor zijn zus. Hij leefde in een rotsgraf in de Libische woestijn, waar hij vaak door duivels gepijnigd en op de proef werd gesteld. Schilders als Jeroen Bosch en Matthias Grünewald hebben deze bekoringen in beeld gebracht. Na enige tijd werd zijn voorbeeld nagevolgd door anderen, van wie hij de opvoeder en leraar werd. Onder de christenvervolging van keizer Maximunus Daja in 308 vergezelde hij de gevangen christenen naar Alexandrië om hen te bemoedigen bij hun martelaarschap.
Antonius hoopte ook zelf als martelaar te sterven, want dat gold als de hoogste graad van heiligheid. Maar de politie pakte hem niet op, zodat hij wat dat betreft onverrichter zake naar de woestijn terugkeerde. Antonius is minstens 105 jaar oud geworden. De grote Griekse kerkvader Athanasius kende hem en heeft een biografie over hem geschreven die, in het Latijn vertaald, weldra in het Westen bekendheid kreeg. Zo is Antonius een invloedrijk voorbeeld geworden voor westerse kluizenaars en kluizenaressen.
Antonius wordt in het Westen gewoonlijk voorgesteld als een oude monnik met baard, gekleed in een grove pij. In zijn rechterhand heeft hij een staf die boven uitloopt in een tau (T). In zijn linkerhand draag hij soms een boek of een belletje.
Ter onderscheiding van Antonius van Padua wordt hij ‘Antonius met het varken’ genoemd. Dit is dan ook zijn voornaamste attribuut. Toen namelijk zijn relieken rond het jaar 1000 van Alexandrië naar St. Didier in Frankrijk waren overgebracht, werd daar de kloosterorde van de Antonieten gesticht. Zij hielden zich bezig met het fokken en mesten van varkens voor de armen. Zo is Antonius abt aan zijn varken gekomen. Hij wordt vooral aangeroepen als patroon tegen de pest bij mensen, varkens en ander vee.
© SRKK. Deze tekst is met toestemming overgenomen.
