Profetie van Malachias: Nog maar één paus?
Is paus Benedictus XVI de op een-na-laatste of zelfs de laatste paus voor het einde? Volgens bepaalde visioenen en openbaringen wel. Maar wat zijn die waard? Hoe zijn die het beste te interpreteren? Hoe is het mogelijk dat zoveel mensen zich serieus met zulke voorspellingen bezighouden?
Wie in Rome de basiliek van sint-Paulus-buiten-de-muren bezoekt, raakt onder de indruk van haar grootse architectuur en schilderingen. Al snel zal de aandacht getrokken worden naar de serie portretten van de pausen die boven de kolommen te bewonderen zijn. Sint-Petrus, Linus, Cletus, Clemens, Evaristus... Tweeduizend jaar kerkgeschiedenis trekt aan het oog voorbij. Zo komen we bij 'Paulus VI', 'Jo Paulus I' en 'Jo Paulus II'. Daarnaast is nog maar plaats voor één afbeelding. Zou dit iets te betekenen hebben? Natuurlijk niet, zal ons nuchtere verstand ons voorhouden. Als we goed kijken kunnen er op de naastgelegen muur ook nog drie of vier portretten geschilderd worden. Maar toch, volgens sommigen is het frappant omdat er profetieën zijn die spreken over een laatste paus voor de eindtijd.
De profetie van Malachias
In 1595 publiceerde Arnoldus Wion als eerste een profetie toegeschreven aan de aartsbisschop Malachias (+1148). Deze tekst bestaat uit een lijst van korte omschrijvingen die op de pausen vanaf 1144 betrekking zouden hebben. Tot 1590 zijn de omschrijvingen zeer treffend en concreet. Daarna zijn de spreuken vrij algemeen en mysterieus. Ze kunnen zinspelen op geboorteplaats, vaderland, wapen, karakter, kardinalaat, lotgevallen, kortom op van alles. De uitspraken zijn vaag genoeg, zodat er altijd wel iets gevonden kan worden dat van toepassing is.
In de profetie van Malachias staan na paus Johannes Paulus II nog maar twee namen vermeld: 'Gloria olivae'(de glorie van de olijf) en 'Petrus Romanus' (Petrus de Romein) die de Kerk op het einde der wereld zal leiden. Dan is onze paus Benedictus dus de op één na laatste paus? Vanuit de profetie is daar geen reden voor om dit te veronderstellen: de zestiende-eeuwse schrijver moest ergens ophouden! Toch doken de afgelopen weken weer berichten op, als zou Benedictus XVI de laatste paus zijn voor het einde der tijden (zie kader).
Nostradamus
Vanaf de zeventiende eeuw trekt nog een tweede serie voorspellingen de aandacht: de profetieën van Nostradamus (1503-1566), bestaande uit 944 verzen van elk vier regels. Een van de weinige jaartallen die voorkomen is het jaar 3797 (het einde van de wereld is dus nog niet in zicht!) en we vragen ons verbaasd af hoe iemand voorspellingen kan doen, die een tijdvak van ruim 2200 jaar bestrijken! Door de eeuwen heen zijn ze de nieuwsgierigheid blijven prikkelen, en in onze tijd stonden ze vooral in de belangstelling door het volgende vers: "In het jaar 1999 en zeven maanden, Zal uit de hemel een grote Koning der Verschrikking komen, Om de grote Koning van Angoulmois uit de dood op te wekken. Daarvóór en daarna regeert Mars in geluk." (X - 72)
Wie weet hoe dit uitgekomen is mag het zeggen! Deze 'voorspelling' voor het jaar 1999 is wel typerend voor het duistere en vage karakter van alle teksten. In veel vertalingen wordt hogere inlegkunde gebruikt om er iets zinnigs in te kunnen lezen.
De oogst van de afgelopen vierhonderd jaar is erg mager. De 'juiste' voorspellingen lijken eerder mysterieuze en vage aanduidingen van gebeurtenissen die in de loop van 2200 jaar ooit wel eens kunnen plaatsvinden. Kortom: de profetieën van Nostradamus vormen hooguit een aardig tijdverdrijf. De kracht van deze voorspellingen ligt in de vaagheid van formulering die ze een mysterieus tintje geeft. Nostradamus heeft met zijn geniale verstand een practical joke uitgehaald waar we eeuwen mee zoet zijn.
Het naderende einde
Er zijn nog andere voorspellingen over de paus. Een aantal 'zieners' voorspelt een moeilijke tijd waarin de nieuwe paus de Kerk zal besturen tijdens een apocalyptische periode van vervolging. De profetie van Malachias vermeldt over de 'Gloria olivae' dat "hij zal regeren tijdens een extreme vervolging van de heilige Roomse Kerk". Al dergelijke 'profetieën' hebben met elkaar gemeen dat ze inspelen op diepere angsten van onze tijd en daar hun (on)geloofwaardigheid aan danken.
Hoe is het mogelijk dat zoveel mensen zich serieus met zulke voorspellingen bezighouden? Misschien kunnen we het vergelijken met het lezen van horoscopen. Bijna niemand gelooft erin. Toch worden ze veelvuldig gelezen en men laat zich (bewust of onbewust) beïnvloeden. De aandacht wordt immers gevestigd op details die zonder horoscoop (of voorspelling) niet eens opgemerkt zouden worden. Uit de veelheid van dagelijkse indrukken en gebeurtenissen vangen we immers juist dat op wat past in ons verwachtingspatroon.
Onzeker
De mens, en vooral de huidige mens, voelt zich onzeker over zijn toekomst. Vandaar dat we proberen er greep op te krijgen om zelf die toekomst naar onze hand te zetten. De een doet dit door naar waarzeggers te gaan, de ander door in de bijbel naar profetieën te zoeken, een derde verzamelt alle voorspellingen. Toch weet de gelovige dat de toekomst ons toekomt en in Gods hand ligt. Een christen zal daarom geen steun voor zijn leven zoeken in profetieën en voorspellingen. Christus heeft ons de weg gewezen, een Kerk gesticht en dat is ons genoeg. Want anders zullen we vroeg of laat bedrogen uitkomen.
De mens heeft een aangeboren vermogen om in een schijnbare chaos van gegevens een ordening te ontdekken c.q. aan te brengen: in onze directe omgeving, in onze tijd, in de geschiedenis. Een bestseller als de DaVinci Code maakt daar dankbaar gebruik van. Ook wij moeten die ordening in ons leven aanbrengen. Maar voor ons kan dat alleen Christus zijn.
Gloria olivae
Zou de spreuk 'Gloria olivae' misschien toch op paus Benedictus XVI kunnen slaan? De olijf doet ons denken aan de vredesduif die een olijftak in zijn bek heeft. Voor zijn verkiezing werd er gespeculeerd over een vredespaus en we hopen allen dat hij dit zal zijn. Paus Pius XII had de duif met tak op zijn wapen. Hij zou dus ook zeer goed als 'Gloria olivae' kunnen worden gekenmerkt. En heeft paus Johannes XXIII geen belangrijke encycliek over de vrede geschreven, terwijl paus Johannes Paulus II bekend staat als vredestichter? Volgens sommigen is de olijfboom echter het symbool van het joodse volk. Ofwel de nieuwe paus zou van joodse afkomst zijn, ofwel tijdens zijn pontificaat bekeert het joodse volk zich. Het eerste is niet uitgekomen, voor het tweede blijven we bidden. Olijfbomen komen vooral voor rond de Middellandse Zee, maar ook daarmee schieten we niet veel op. Zo was het grootste deel van de kardinalen vooraf kandidaat om 'Gloria olivae' te worden!
De olijf kan ten slotte ook verwijzen naar de olivetanen die deel uitmaken van de Orde van Sint-Benedictus. De olijfolie heeft immers met zegen te maken en Benedictus betekent 'gezegende'. Er was onder de kiesgerechtigde kardinalen geen benedictijn. Maar hoe is het mogelijk: onze nieuwe paus heet Benedictus. Toch wel erg frappant. Of niet?
Hoe dan ook, voor ons geloof lijkt het niet erg van belang.
(Bron: Katholiek Nieuwsblad, 13 mei 2005; Pater Joannes M. Touw)
Voor wie zich verder wil verdiepen: op de website van de stichting Vaak is een volledige scan gepubliceerd van het boek van Peter Bander over de profetieën van Malachias.
|