Boreling, begin en belofte
|
Kerstmis, misschien wel het mooiste feest op aarde, we vieren immers de geboorte van een kind, zoals wij allemaal geboren zijn en kinderen zijn geweest. Zo blij als onze ouders waren, zo blij zijn wij nu met het vieren dat er meer dan 2000 jaar geleden een kind geboren werd. Het kind dat in een kribbe gelegd werd, in de dagen daarna bezocht werd door herders en de drie koningen en trouw gadegeslagen werd door de dieren in het veld. |
Het heeft naast de betekenis dat Jezus op aarde kwam en ons de blijde boodschap bracht een tweede boodschap die algemener van aard is. Dit betreft de symbolische betekenis van Jezus geboorte; de geboorte van een nieuw mens. Iedere boreling is immers een nieuw begin en een nieuwe belofte. De geboorte verwijst naar nieuw menselijk leven en het vermogen tot het scheppen van nieuwe mogelijkheden en menselijk leven.
Misschien kunnen we de mens wel het beste karakteriseren als nieuw wezen in de tijd en in de wereld, kortom als beginner. Ook Augustinus (354-430), bisschop van Hippo en kerkleraar stelt dat met de mens een nieuw begin geschapen werd: ‘Initium ut esset, homo creatus est’. Wellicht dat het begin dat er iedere keer weer is, de mensen meer verbindt met elkaar dan zijn sterfelijkheid omdat er altijd een ‘wij’ is dat aan zijn geboorte voorafgaat. Het ‘wij’ verwijst naar de moeder en het kind en naar alle menselijke relaties die bestaan voorafgaand aan ieders geboorte en leven, en die de dood overstijgen. Ook raakt een baby, een kind, aan onze eigen broosheid en ons breekbaar bestaan. Het raakt wellicht onze eigen tere kinderziel. De gedachte aan een baby of kind, of concreter nog de nabijheid ervan geeft een mens nieuwe kracht en sterkte. Zoals de dertiende eeuwse Duitse mysticus Meister Eckhart schreef:
Als ik alleen in een woestijn zou zijn,
En me angstig zou voelen,
Zou ik wensen een kind bij me te hebben.
Want dan zou mijn angst verdwijnen
en ik zou gesterkt worden.
Dit is het, wat leven op zichzelf kan doen,
Want het is zo nobel, zo vol welgevallen,
en zo vol kracht.
Dit besef van geboorte, nieuw begin en nieuw geboren kracht leidt tot dankbaarheid om ons bestaan en leidt samen met het besef van verbondenheid met elkaar, met alle levende wezens (de dieren) en met de wereld om ons heen tot een bijzondere betrokkenheid en een bijzonder gesterkt bestaan op deze aarde. Aan de andere kant van het menselijke leven staat ons lichamelijke einde, de menselijke eindigheid en sterfelijkheid hier op aarde, dat vieren we onder meer met Pasen en bewaren we voor volgend jaar.
Voor nu en voor iedereen, een Zalig Kerstmis en een gezond Nieuwjaar.
Han Belt
(Met dank aan het boek: Boreling en beginner : nataliteit bij Hannah Arendt / Marijke Verhoeven. - Zoetermeer : Boekencentrum, 2003).
De auteur is kathedraalwacht van de Kathedrale Kerk in Haarlem en student van de diakenopleiding De Tiltenberg.
