O.L.V. Tenhemelopneming (Maria Hemelvaart)
Zoals elders in de biografie van Maria genoemd, is 15 augustus één van de oudste Maria-feesten. Het herdenkt het levenseinde van Maria.
|
Met lichaam en ziel
Maria-Tenhemelopneming is in de RK Kerk en in de Oosters-Orthodoxe kerken de feestdag dat Maria met lichaam en ziel in de hemel is opgenomen.
Over het overlijden en vervolgens met lichaam en ziel opgenomen worden in de hemel van Maria bestaan verschillende versies. Maria moet ergens tussen 36 en 50 n.Chr. zijn overleden in Jeruzalem of Efeze (Turkije). Hierbij zouden alle apostelen aanwezig zijn behalve Thomas. Toen Thomas aankwam was Maria's lichaam al begraven, maar om haar eer te bewijzen bezocht Thomas in zijn eentje haar graf. Volgens de traditie zou Thomas toen de tenhemelopneming van Maria hebben gezien. Daarbij zou hij van Maria haar gordel hebben gekregen.
De overige apostelen geloofden dit niet totdat hij hen de gordel toonde en het lege graf. Een opmerkelijke omkering van de situatie toen Thomas als enige apostel aanvankelijk niet geloofde in de verrezen Christus!
Grondslag
In de Bijbel is geen enkele verwijzing naar de tenhemelopneming. Echter in het proto-evangelie Genesis Marias worden vele details uit het leven van Maria aan ons doorgegeven. Ook de Transitus Mariae-geschriften uit de zesde eeuw geven aan dat de dood van Maria als theologische vraagstelling toen reeds actueel was. Aanvankelijk was de naam voor deze feestdag 'Dormitio Mariae' (ontslaping van Maria). Onder invloed van apocriefe teksten en volkslegenden werd vanaf de achtste eeuw de term 'Tenhemelopneming van Maria' gebruikt.
In het document Lumen Gentium verwoordde het dogma aldus: “Tenslotte is de onbevlekte Maagd, gevrijwaard van ieder smet van de Erfzonde, in het voltooien van haar aardse levensloop, met lichaam en ziel in de hemelse heerlijkheid opgenomen en door de Heer verheven tot koningin van het heelal om zo gelijkvormiger te worden aan haar Zoon, de Heer der heren en de overwinnaar van zonde en dood”. |
Bekrachtiging: dogma
Tijdens het eerste Vaticaans concilie (1869-1870) hadden 200 bisschoppen om de dogmatische definitie van de lichamelijke tenhemelopneming van Maria gevraagd. In 1950 kondigde Paus Pius XII officieel het dogma fidei van de Tenhemelopneming af en bevestigde het in de Apostolische Constitutie Munificentissimus Deus. Echter, het geloof dat Maria in de hemel is en daar onze voorspreekster is, bestaat al vele eeuwen. In de 6e eeuw is het feest Maria Tenhemelopneming in Byzantium ingevoerd en wel op 15 augustus. Op die datum werd tot die tijd de kerkwijding van een Mariabasiliek tussen Bethlehem en Jeruzalem gevierd. Paus Sergius I nam het feest over in de zevende eeuw.
Niet uit eigen kracht
Hoewel Maria Tenhemelopneming ook wel Maria Hemelvaart wordt genoemd, is het niet zo dat Maria uit eigen kracht "ten hemel gevaren" is, zoals dat geldt voor haar Zoon. In die zin is Maria Hemelvaart niet de juiste benaming.
In de RK Kerk is Maria Tenhemelopneming een hoogfeest dat ieder jaar op 15 augustus wordt gevierd. In landen om ons heen is deze dag een wettelijke feestdag, zoals in België, Frankrijk, Italië ("Ferragosto") , Spanje en in het Duitse Saarland en Beieren. In de omgeving van Antwerpen wordt Moederdag op 15 augustus gevierd.
In de Oosterse kerken wordt Maria Tenhemelopneming gevierd als de viering van het `Ontslapen van Maria/Moeder Gods. In de Russisch-Orthodoxe Kerk is de viering niet op 15 augustus, maar op de 28e vanwege de verschillen tussen onze kalender en de Juliaanse kalender.
Volkstradities
Maria Hemelvaart was tot ver in de 20e eeuw een feestelijke vrije dag en stond in het teken van de Mariadevotie en de oogst. Uit dankbaarheid voor de goede oogst trokken vele mensen naar de verschillende Mariaheiligdommen. De dag werd ook wel 'Hoog Lieve Vrouwendag genoemd als start van een devotionele tijd tot 8 september, het feest van Mariageboorte, de 'Lage Lieve Vrouwendag'. In deze periode is de natuur ons goed gezind, vertelt de overlevering. Giftige dieren hebben hun gif verloren en bloemen en kruiden hebben een een bijzondere geneeskrachtige werking.
Kruidwis
Voor de Hoogmis werden de bloemen en kruiden daarom gezegend. De zegening van de kruidwis behoort tot de kerkelijke zegeningen. In gebed wordt gevraagd dat de kruiden en vruchten tot voedsel en geneesmiddel mogen dienen voor mens en dier. Na de hoogmis wordt de kruidwis voor het huis neergelegd, en ook opgehangen in huizen, stallen, schuren en bij de drinkputten van het vee.
De kruidwis heeft in het midden een Koningskaars en daaromheen: bijvoet, boerenwormkruid en alsem Alant, duizendblad en wilgenroosje. Tevens notenbladeren, Sint Janskruid, valeriaan en lavendel en aren van de verschillende graansoorten.
Ook vinden Mariaprocessies plaats zoals in Brugge (Onze Lieve Vrouwe van Blindekend) en sinds 2007 ook in het "protestantse" Zwolle.
Weerspreuken
-
Is 't weer op Maria Hemelvaart uitgelezen, zo zal de herfst voortreffelijk wezen.
-
Regen op Maria Hemelvaart is weinig wijn en slecht van aard.
-
Is het weer op Maria Hemelvaart uitgelezen, zo zal de herfst ook voortreffelijk wezen
-
Maria Hemelvaarts zonneschijn, brengt goede wijn.
-
Na ons Lief Vrouwke Hemelvaart, draait het weer zijne staart.
