Wie kunnen er in een kerk trouwen?

Afhankelijk van hoe je in het katholiek geloof staat en hoe je levenssituatie is, zijn er verschillende routes naar je kerkelijk huwelijk. Ook als je nooit (meer) in een kerk komt, is er meestal geen belemmering om te trouwen.

Bijvoorbeeld:

Je bent allebei niet gelovig en je wilt graag in een kerk trouwen
Een van jullie beiden is niet gelovig
Eén van jullie is katholiek, je partner is niet-katholiek maar wel christelijk gelovig
Eén van jullie is katholiek, je partner is niet-katholiek maar wel gelovig (bijv. joods, of moslim)
Je bent allebei katholiek gedoopt
Eén van jullie, of jullie beiden, zijn gescheiden en willen hertrouwen in de kerk
Jullie willen als homoseksueel paar je huwelijk kerkelijk laten inzegenen

Je bent allebei niet gelovig en je wilt graag in een kerk trouwen

Of: Eén van jullie beiden is niet gelovig.

Het kerkelijk huwelijk is een sacrament. De katholieke kerk verlangt dat mensen die gedoopt zijn, een kerkelijk huwelijk kunnen sluiten. Als een van jullie of jullie beiden niet gelovig is/zijn en je wilt wel graag kerkelijk trouwen, dan is het verstandig om catechese te volgen over het geloof, die kan leiden naar het doopsel. Dit is geen belemmering, maar wel erg belangrijk om te bespreken met de parochiepriester. Wel zal in je voorbereiding de waarde van het kerkelijk huwelijk worden besproken, en over de keuzes die jullie (als gelovige en niet-gelovige) maken over bijvoorbeeld de christelijke opvoeding van kinderen.

Als je niet wilt geloven, dan is een kerkelijk huwelijk niet zinvol.

Eén van jullie is katholiek, je partner is christelijk gelovig

Of: Een van jullie is katholiek, je partner is niet-christelijk gelovig (bijv. joods of moslim)

Dit wodt een gemengd huwelijk genoemd. Je kunt denken aan huwelijkssluitingen tussen een katholieke partner met iemand die lid is van een Oosters-orthodoxe kerk, van een Anglicaanse kerk of van een protestantse kerk. Ook hier zal de geloofsbelevenis van jullie besproken worden en jullie kijk op een katholiek huwelijk en de opvoeding van kinderen. Er zijn mogelijkheden om je dominee aanwezig te laten zijn bij je huwelijksviering. Hiervoor is wel dispensatie nodig van het bisdom. Dispensatie betekent, dat de kerk toestemming moet geven voor een gemengd huwelijk.

Gelukkig is er dankzij de dialoog tussen de christelijke kerken veelal een gemeenschappelijke benadering voor gemengde huwelijken, bedoeld om eventuele geloofsspanningen te overwinnen. Juist datgene wat jullie in je geloof bindt, wil de kerk hiermee aanmoedigen.

Als een van jullie niet-christelijk is in je geloofsbeleving, vraagt dit extra aandacht over je geloofm, het doopsel en de opvoeding van kinderen binnen de katholieke kerk. Dit komt dat nadrukkelijker in de gesprekken die je gaat voeren aan bod.

Je bent allebei katholiek gedoopt

Dit is relatief de gemakkelijkste situatie. Neem contact op met de pastoor van je eigen parochie. Doe dat ruim van te voren. De voorbereiding doe je met hem of met iemand van een werkgroep Huwelijksvoorbereiding. Zij helpen je met concrete tips en tops voor je viering. Kijk zelf ook in bibliotheken of op internet. Het huwelijk zelf vindt plaats met een priester, die bij jullie huwelijk Christus en zijn Kerk vertegenwoordigt. Kijk verder onder Huwelijksmis waar je verder aan kunt/moet denken.

Als een van jullie nog niet het vormsel hebben ontvangen, moet je dit kenbaar maken zodat deze belangrijke initiatierite alsnog kan gebeuren.

Eén van jullie, of jullie beiden, zijn gescheiden en willen hertrouwen in de kerk

Pijnlijk genoeg kunnen er situaties zijn geweest waardoor het beter was een eerder huwelijk te stoppen. Voor beide ex-partners en eventuele kinderen een moeilijke beslissing die verdriet betekent. In een burgerlijk huwelijk kun je laten ontbinden: een echtscheiding is mogelijk als er sprake is van duurzame ontwrichting en een rechtbank zal dan officieel het huwelijk beëindigen.

De RK Kerk kent geen echtscheiding (“wat God heeft verbonden, kan een mens niet scheiden”). Kun je dan nooit meer in een kerk trouwen? Wat een kerk kan doen, is kijken of het eerdere huwelijk wel als een geldig kerkelijk huwelijk moet worden beschouwd: een huwelijk kan nietig worden verklaard.

Er zijn echter een aantal redenen waarom de kerk een huwelijk kan nietig verklaren. Dat zijn redenen die liggen in het kader van een ongeldig gesproken ja-woord. Bijvoorbeeld wanneer een asielzoeker trouwt met de bedoeling een verblijfsvergunning te krijgen. Of wanneer een stel trouwt om aan een huis te komen. Of onder dwang van ouders. Of zonder voldoende kennis van elkaar of van het huwelijk. Bij verzwegen ernstige lichamelijke gebreken, schulden andere geheime relaties, en dergelijke. Dus als er sprake is van verkeerde intenties, bedrog of onvoldoende kennis van elkaar.

Dit wordt onderzocht door een officialaat, een kerkelijke ‘rechtbank’ die verbonden is aan een bisdom. In een onderzoek, dat zeker een jaar in beslag kan nemen, wordt vastgesteld of het eerder gesloten huwelijk nietig- of ongeldig kan worden verklaard.

Het is dus wel mogelijk dat een eerder gesloten kerkelijk huwelijk officieel wordt ontbonden, maar het vergt veel regelwerk en kan tot uitstel van je kerkelijk huwelijk leiden. Neem daarom zo snel mogelijk contact op met een parochie, als je wilt (her)trouwen in een kerk. Het contact met het officialaat loopt in eerste instantie via de pastoor.

Jullie willen als homoseksueel paar je huwelijk kerkelijk laten inzegenen

Sinds 1 april 2001 kunnen in Nederland paren van gelijk geslacht het huwelijksbootje in stappen. Dit staat in spanning met de geloofsleer van de katholieke kerk, en mag worden betiteld als een ‘heet hangijzer’.

De leer van de katholieke kerk geeft aan, dat een huwelijk is toebehouden aan een man en een vrouw. Dit betekent, dat als jullie als partners homoseksueel zijn, de weg naar een kerkelijk huwelijk niet open staat. Het bezwaar geldt overigens niet alleen voor rooms-katholieke kerken, ook andere christelijke stromingen hebben inhoudelijke moeite met het inzegenen van een huwelijk voor homoseksuele stellen.

In sommige protestantse kerken worden homorelaties wel ingezegend, maar niet via een kerkelijk huwelijk. In orthodoxe gemeenschappen wordt vastgehouden aan de bijbelpassages waarin homoseksuele relaties niet volgens Gods bedoeling worden beschouwd (Genesis 1, 27). In meer vrijzinnige geloofsgemeenschappen worden deze teksten gerelativeerd en houdt men eerder vast dan een relatie moet beantwoorden aan liefde en trouw, en Gods barmhartigheid.

Vooralsnog kun je je dus niet kunnen wenden tot een katholieke kerk voor een viering van een homohuwelijk.