Golgotha of Calvarië
Golgotha (gulgoltâ) of Golgota is het Aramese woord voor schedelplaats. Het Hebreeuwse woord gulgôlet betekent 'schedel'. Een andere naam voor Golgota is 'Calvarië' of 'Calvarieberg'. Het was de naam van een heuvel buiten de muren van Jeruzalem, waarop Jezus is gekruisigd. Mogelijk had de heuvel die naam vanwege zijn vorm, of was het eenvoudigweg een aanduiding voor 'een plaats die zich verheft'. Welke heuvel deze naam droeg is niet bekend.
De naam Golgotha wordt alleen vermeld in het Nieuwe Testament. In het Evangelie naar Johannes hoofdstuk 19 vers 20 staat erbij: "dichtbij de stad". Verder moest deze plek zich buiten de stadsmuren hebben bevonden, omdat de Joden geen terechtstellingen binnen de muren van Jeruzalem mochten uitvoeren. Een derde aanwijzing voor de locatie is dat er een tuin met een graf in de buurt geweest moet zijn (Joh 19, 41).
Deze aanwijzingen zijn echter niet voldoende om de precieze plek met zekerheid te kunnen vaststellen. Ze laten nog steeds verschillende mogelijkheden open, bijvoorbeeld voor de plaats die in de tijd van Constantijn de Grote werd ontdekt en waar de Kerk van het Heilige Graf overheen werd gebouwd, een vooral door Orthodoxe en rooms-katholieke gelovigen bezocht heiligdom.
Binnenin bevindt zich een 4,50 meter hoge heuvel. Veertig meter verder ligt een graf, wat als graf van Christus wordt aangeduid. Deze locatie is niettemin omstreden omdat ten tijde van de Romeinse keizer Hadrianus dit gebied werd opgehoogd en sterk gewijzigd. Dat men toch ging graven tijdens Constantijns bewind kan erop duiden dat men andere aanwijzigen had, zoals mondelinge overleveringen, die later verloren zijn gegaan.
Een mogelijke andere, eveneens omstreden locatie van Golgotha is die waar de Graftuin is ingericht. Deze ligt op een heuvel ten noorden van de zogenaamde Turkse stadsmuur. Het is een tuin met een paar bomen en enkele eenvoudige graven; eén daarvan wordt als Christus' mogelijke graf aangeduid. Het is een populaire bedevaartplaats voor vooral protestantse en Evangelische gelovigen.
Een calvarieberg is ook een onderdeel van sommige katholieke begraafplaatsen. Het is een kunstmatig heuveltje waarop meestal een beeldengroep geplaatst is die de kruisiging voorstelt.
Een calvaria wordt ook veelvuldig in de schilderkunst als thema gebruikt.
In het Poolse Kalwaria Zebrzydowska in de buurt van Krakow is een landschapspark ingericht dat het Jeruzalem ten tijde van Jezus' kruisdood voorstelt. Het park staat op de Werelderfgoedlijst.
