Doopsel
De christelijke initiatie bestaat uit drie
sacramenten: het doopsel dat het begin is van het nieuwe in Christus gedoopte leven;
het vormsel dat er de bevestiging van is; en de Eucharistie die de gelovige voedt met het lichaam en bloed van
Christus.
Inhoud
|
|
Als Petrus een toespraak in Jeruzalem houdt op het feest van Pinksteren, vragen zijn toehoorders wat zij moeten doen. Petrus antwoordt (Handelingen 2, 37-38): "Bekeert u! Ieder van u moet zich laten dopen in de naam van Jezus Christus tot vergeving van uw zonden. Dan zult u de gave van de heilige Geest ontvangen." Petrus zei dit in opdracht van de verrezen Heer, die aan zijn leerlingen meegaf: "Gaat en maakt alle volkeren tot mijn leerlingen en doopt hen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest (Mt. 28, 19). |
Het doopsel is een begin. Het woord 'doop' komt van onderdompelen in het water. Water is het element van (nieuw) leven. Met het dopen met water worden de zonden van de dopeling weggewassen. De oude, zondige mens blijft achter, de nieuwe mens staat op met een in God verborgen leven. Door het doopsel worden alle zonden vergeven, erfzonde en alle persoonlijke zonden. Niets blijft over dat de dopeling zou kunnen verhinderen om als kind van God verder te leven.
Het doopsel brengt een persoonlijke relatie met Jezus tot stand. Door het doopsel word je opgenomen in de gemeenschap van de gelovigen, rond het lichaam van Christus. Het doopsel drukt in de ziel van de dopeling een 'onuitwisbaar geestelijk merkteken'. Dit 'zegel van de Heer' ('dominicus character') is het zegel waarmee de heilige Geest ons getekend heeft 'voor de dag der verlossing'. Daarom ontvangt iemand het doopsel maar éénmaal: het kan niet herhaald worden.
Het doopsel is nodig om de mens toegang te geven tot het koninkrijk van God. Jezus heeft de doop zelf ingesteld: "Waarachtig, Ik verzeker u: alleen wie geboren wordt uit water en geest, is in staat het koninkrijk van God binnen te gaan" (Joh 3, 5).
Iedereen kan gedoopt worden
In beginsel kan iedereen het doopsel ontvangen. Sinds eeuwen wordt het doopsel aan kinderen toegediend. Het sacrament is een gave van God dat geen menselijke verdiensten behoeft. De kinderen worden gedoopt in het geloof van de kerk.
Volwassenen ontvangen het doopsel meestal na een voorbereidingstijd om het katholieke geloof goed te leren kennen. Deze doopvoorbereiding wordt wel catechumenaat genoemd.
Het is passend om, voor geestelijke steun en begeleiding van de dopeling, tevens een peter of meter te vragen voor het doopsel. |
|
Wie mag dopen?
Gewoonlijk is het de priester/pastoor, bisschop of diaken de bedienaar van het sacrament van de doop. In geval van nood of levensgevaar kan iedereen dopen, als hij maar de intentie heeft te doen wat de kerk doet en water giet over het hoofd van de dopeling met de woorden: 'Ik doop je in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest.' Dit is erg belangrijk, want een ongedoopte die naar Christus verlangt en in levensgevaar is moet zo spoedig mogelijk worden gedoopt.
Hoe wordt het sacrament gevierd?
In de eerste eeuwen heeft de christelijke initiatie een lange periode voor het katechumenaat en een reeks voorbereidingsriten ter voorbereiding op de viering van de doop. Sinds het Tweede Vaticaans Concilie heeft de kerk het katechumenaat voor volwassenen hersteld. De christelijke initiatie van de volwassenen begint op het ogenblik dat zij het katechumenaat binnentreden en heeft het hoogtepunt van een enkele viering van de drie sacramenten van het doopsel, het vormsel en de Eucharistie.
De doop is een ja van en voor God, van de kerkgemeenschap en van de dopeling. Het is ook een nee. Een nee tegen de machten van het kwaad door de vertrouwen op Christus.
|
Bij een gewone doop wordt de dopeling driemaal begoten met water, terwijl de tekst 'Ik doop je in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest' wordt uitgesproken. Een zalving met chrisma voltooit de doophandeling waardoor de dopeling tot het volk van God behoort. Bij een doopviering van volwassenen, wordt de doopplechtigheid in de regel direct gevolgd door het vormsel en de eerste communieviering. |
|
De dopeling krijgt vervolgens een doopkaars, als herinnering aan de plechtigheid. De doopkaars is een verwijzing naar Christus, die het Licht van de Wereld is. De doopkaars wordt ontstoken aan de paarskaars - teken van de verrijzenis van Christus en overwinning op de dood. Het is wenselijk om een doopplechtigheid in de Paasnacht te vieren.
|
|
De dopeling wordt vervolgens bekleed met een wit gewaad. Dit verwijst naar de Galatenbrief: "Want u bent allemaal kinderen van God door het geloof, in Christus Jezus. Want allemaal bent u in Christus gedoopt, met Christus bekleed." alsook naar de brief aan de christenen in Efeze: "Bekleed u met de nieuwe mens, die naar Gods beeld is geschapen in ware gerechtigheid en heiligheid" (Ef. 4, 24).
Aan het einde van de doopviering wordt een dopeling gewoonlijk toevertrouwd aan Maria, de moeder van de kerk en van iedere gelovige.
Drie vormen
Er zijn drie vormen van het doopsel: door het water, de bloeddoop en het 'doopsel van begeerte'. De meest gebruikelijke doop is die met het levenbrengend water. Als een ongedoopte mens Jezus zodanig in zijn lijden volgt, dat je van een martelaarschap kan spreken, kan dit even zwaar wegen als de gewoonlijke doop.
Het doopsel van begeerte komt voor als een iedere ongedoopte expliciet, maar zelfs ook impliciet een verlangen heeft naar de sacramentele doop. God kent iedereen die, gedoopt of niet, van goede wil is en in geweten handelt op een manier die God welgevallig is. Zij ontvangen de genade en werking van het doopsel, zonder het te weten, of zonder God te kennen.
