Benedictijnse orde - Ordo Sancti Benedicti (O.S.B.)
 |
Tot de orde van de Benedictijnen behoren al die kloosters die willen leven volgens de Regel van Benedictus. Benedictus werd geboren in 480 in Italiaans Umbrië als tweelingbroer van de H. Scholastica. Vrijwel alles wat we weten van Benedictus' leven komt van zijn Regel en uit het boek 'Dialogen' van paus Gregorius de Grote. Zijn geboortestad, Nursia (tegenwoordig Norcia) was in de vijfde eeuw een belangrijke plaats in de provincie Valeria. Waarschijnlijk had de plaats zijn eigen bisschop. Benedictus' ouders behoorden vermoedelijk tot de landadel en stuurde hem naar Rome om te studeren. Hij maakte zijn studie in Rome niet af. Rome maakte destijds een roerige tijd door met de moord op keizer Valentinus III (455) en de ondergang van het Romeinse Rijk. In de tijd dat Benedictus naar Rome trok, was er de dubbelverkiezing van roomse bisschoppen met een politieke strijd. |
Benedictus was teleurgesteld in deze wereldlijke omgeving. Hij vertrok naar Affile om te leven in ascese als kluizenaar. Toch stond Benedictus in de middelpunt van de belangstelling. Dit deed hem besluiten zich in volledige eenzaamheid terug te trekken, in de bergen vlakbij Subiaco. Geregeld bezochten priesters en herders hem voor onderricht. Slechts enkele van de eerste monnikenleerlingen die onder Benedictus leiding stonden zijn overgeleverd aan ons, via de Dialogen van paus Gregorius. De priester Florentinus probeerde Benedictus te vergiftigen, toen hij gevraagd werd een klooster te leiden.
Benedictusverliet de 'Sacro Speco'-grot in Subiaco en vestigde zich in 529 met enkele leerlingen in Montecassino. Wat in Subiaco begonnen was, vond zijn vervolg in dit later beroemde klooster. Op deze plaats schrijft Benedictus de 'Regula Benedicti', de Regel van Benedictus. In een klooster aan de voet van de Monte Cassino woont zijn zuster Scholastica, die hem eenmaal per jaar bezoekt. Kort nadat zij overlijdt, in 547, sterft ook Benedictus, op Witte Donderdag 21 maart 547. Al in 589 is er sprake van een Benedictijnenklooster in Rome, Lateranen. Een van de volgelingen is de eerdergenoemde paus Gregorius I de Grote.
In de negende eeuw werd zijn leefregel tot dé regel voor het monnikendom beschouwd. Om deze reden werd veel later Benedictus uitgeroepen tot patroon van Europa.
Cisterciënzers
Een reactie op Cluny was de stichting van de Orde van de cisterciënzers. De naam is afkomstig van Citeaux, vlakbij Dijon in Frankrijk. De Orde werd in 1098 gesticht door Robert de Molesmes. Hij hervormde de Benedictijnerorde door een strengere ascese en een grotere armoede op te leggen. De door hem gestichte orde draagt de naam 'cisterciënzers van de middelste observantie'. Citeaux behield de idee van een onafhankelijk klooster, met dat verschil dat de gezamenlijke kloosters wel de 'orde' vormden. Ook kwamen abten van ieder klooster jaarlijks bijeen om de inachtneming van de regels te bespreken. Ook de hoofdabt van Citeaux kwam jaarlijks bij ieder klooster om de disciplineregel onder de aandacht te houden. Dit systeem werd gedocumenteerd in de Carta Cartatis. De cisterciënzers verspreidden zich tussen 1124 en 1151 snel over Europa. Alleen Bernardus van Clairvaux stichtte zo'n 70 cisterciënzerkloosters. Met de komst van Bernardus van Clairvaux kreeg de orde een belangrijke impuls, ook in Nederland en België. De belangrijkste abdijen lagen in Groningen en Friesland. Hieraan kwam een einde door de Reformatie. |
 |
Trappisten
Later ontstaan opnieuw congregaties van de cisterciënzers. Een hervorming die plaats vindt is die onder leiding van de abt De Rancé. Op 14 juli 1664 wordt hij abt in het Franse klooster 'La Trappe'. Analoog aan dit Franse klooster worden deze monniken trappisten genoemd. Van zowel de Cisterciënzers als de Trappisten zijn kloosters in Nederland en België te vinden.
Olivetanen
 |
Bernardus Ptolemeus uit Siëna stichtte op de Monte Oliveto in de 14e eeuw een monasterium. De abdij raakt vrij snel bekend door de ijver en strenge regel die de volgelingen van Ptolemeus hanteren. Om deze reden worden ze gevraagd nieuwe kloosters te stichten of bestaande te hervormen. De Olivetanen werken vooral in pastorale en sociale taken, zoals op scholen, in ziekenhuizen en in parochies. Ook verdienen zij hun sporen in de oecumene. |
Benedictinessen van het H. Sacrament
Deze tak van Benedictijns leven is ontstaan in de 17e eeuw in Frankrijk. De stichteres is Catherine de Bar, ook bekend als Moeder Mechtildis van het H. Sacrament. Zij is de priorin van het Benedictinessenklooster in het Franse Rambervillers. Door hongersnoden en oorlog vluchtte zij met de medezusters naar de Franse hoofdstad. Ze werd gedreven de ontberingen het H. Sacrament aangedaan te hesretellen en werd hierbij vooral gesteund door de monniken van St. Maur en St. Germain-dés-Pres. En zo ontstond in 1653 het eerste klooster van de Benedictinessen van de Altijddurende Aanbidding van het H. Sacrament in Parijs. In de eerste jaren van de 20e eeuw werd men, na de last van de Franse revolutie, opnieuw bedreigd door Franse wetgeving. Het klooster van Rouen voelde zich daardoor bedreigd en de priorin ging op zoek naar een nieuw onderkomen. Dit verklaart de komst van de Benedictinessen van het H. Sacrament naar België en Nederland. Op dit moment zijn er ruim 40 kloosters, 6 daarvan in Nederland, 1 in België.
Benedictijnse gemeenschap van de heilige Lioba
De Benedictinessen van de heilige Lioba is de jongste tak van de grote Benedictijnse gemeenschap. De tak ontstaat in 1935 in Egmond. Stichteres Hildegard Michaelis heeft een grote liefde voor de schoonheid van de liturgie en stille arbeid voor het schone. In 1952 accepteert de bisschop van Haarlem de zustergemeenschap als zelfstandige congregatie in de Benedictijnse orde. In de jaren daarop worden vanuit Egmond nieuwe kloosters in vooral Frankrijk en Zwitserland gesticht.
Oblaten
De Oblaten van Sint Benedictus zijn leken of christelijke families die zich hebben verbonden aan een Benedictijns klooster om hun leven christelijke verdieping te geven.
Benedictijnen in Nederland en België
Twee belangrijke Benedictijnen voor Nederland en België zijn de missionarissen Amandus
(Vlaanderen) en Willibrord in de 7/8e eeuw. Rond 700 zijn er al abdijen te vinden in Susteren en Gent. Gelijk de algemene geschiedenis van het monastieke leven, worden in de 17e en 18e eeuw vele Benedictijnse kloosters opgeheven, die in de 19e eeuw een herstel zien.
Leefregel
|
De Regel van Benedictus werd, na publicatie, snel verspreid met groot succes. De volledige tekst staat op Isidorusweb.
De kerngedachten uit de leefregel zijn:
- de regel zet aan tot een leven dat wordt geleid door het Evangelie (prol. 21)
- oefenschool voor de dienst van de Heer
- vertrouwen in God en de liefde van Christus
- regel en evangelie
- waarachtig God zoeken
- eerbied
- luisteren en gehoorzamen
- nederigheid
- binding met god
- ora et labora (bid en werk) |
Obsculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii patris libenter excipe et efficaciter comple, 2 ut ad eum per oboedientiae laborem redeas, a quo per inoboedientiae desidiam recesseras. 3 Ad te ergo nunc mihi sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus, Domino Christo vero regi militaturus, oboedientiae fortissima atque praeclara arma sumis.
4 In primis, ut quicquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas, 5 ut qui nos iam in filiorum dignatus est numero computare non debet aliquando de malis actibus nostris contristari. 6 Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exheredet, 7 sed nec, ut metuendus dominus irritatus a malis nostris, ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam qui eum sequi noluerint ad gloriam.
8 Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos scriptura ac dicente: Hora est iam nos de somno surgere, 9 et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina cotidie clamans quid nos admonet vox dicens: 10 Hodie si vocem eius audieritis, nolite obdurare corda vestra. 11 Et iterum: Qui habet aures audiendi audiat quid spiritus dicat ecclesiis. 12 Et quid dicit? Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos 13Currite dum lumen vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant. |
Benedictus had met zijn regel niet een specifiek klooster voor ogen, maar meer monnikengemeenschappen in verschillende grootte of uitingen. In de loop van de tijd heeft hij zijn levenskracht behouden en wordt de regel beschouwd als universeel. De Regel van Benedictus is ruim van opzet. Zo ruim, dat in de praktijk al snel diversiteit ontstaat. In sommige gevallen leidt dat tot hervormingen, maar ook tot het ontstaan van nieuwe kloosterorden, zoals de Cisterciënzers, de Trappisten, de Olivetanen (Witte Benedictijnen) en de Benedictinessen van het Heilig Sacrament.
Organisatie
Er zijn ruim 300 Benedictijnse kloosters met ongeveer 8.000 geestelijken. Er zijn abdijen, zelfstandige priorijen en Benedictijnse huizen. De vele kloosters zijn samengebracht in 21 congregaties. De Nederlandse congregatie wordt geleid vanuit de Sint Paulusabdij in Oosterhout. Iedere congregatie heeft een abt aan het hoofd. Tijdens gezamenlijke synodes komen de 21 abten samen. Eens in de vier jaar houden alle abten en de zelfstandige priors een congres. Op zo'n congres wordt een vertegenwoordiger gekozen, die de gehele confederatie vertegenwoordigert, bijvoorbeeld richting het Vaticaan.
Gelinkt met de mannelijke orden zijn de vrouwelijke kloosters. Er zijn zo'n 840 abdijen en priorijen met ruim 16.000 zusters in 61 congregaties en federaties.
Alle kloosters, congregaties en federaties zijn terug te vinden op deze site.
Belangrijke Benedictijnse heiligen:
|
|
Citaat
"Weet u", informeerde hij met barse stem, "wie God is?"
Mgr. Petrus Canisius van Lierde
|
Heilige van de dag
3-5-2008
Filippus / Jacobus (de Mindere)
|
Inloggen voor parochies
Populair
|
Steun Isidorusweb
giro 48.48.218 tnv
Isidorusweb Den Haag |
|
|
|
