ROTTERDAM - ,,In de katholieke kerk kan geen sprake zijn van een energiecrisis.’’ De Dag van de Kerk-Energie van het bisdom Rotterdam vond een hoopgevende afsluiting in die woorden van bisschop A. van Luyn. Mensen die zich maatschappelijk inzetten in het Rotterdamse diocees, hoeven zich tegen de tijdgeest in geen zorgen te maken over een gebrek aan energie.

 

(foto: Peter Mulken)

 

Afgelopen vrijdag 8 december, troffen in de Haagse Antonius en Lodewijkkerk ruim tweehonderdvijftig  werkers binnen ‘kerk en samenleving’/ diaconie elkaar voor een dag van bezinning en aanstekelijk enthousiasme. Met de vrolijke – want grondig verbouwde - kerk aan de Leyweg als decor, luisterden zij onder meer naar wat de bisschop van Paramaribo, mgr. W. de Bekker en prof. dr. J. Wissink, verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg, te zeggen hadden over rechtvaardigheid en de andere kardinale deugden – verstandigheid, moed en matigheid – in het perspectief van ontwikkelingen wereldwijd  en van het geloof. Ook minister Agnes van Ardenne was op de bijeenkomst aanwezig, en nam deel aan de workshops. De impulsdag, die mee  ondersteund werd door Cordaid, was onderdeel van het jubileumprogramma waarmee het bisdom Rotterdam dit jaar zijn vijftigste verjaardag viert.

 

De aanwezigen hoorden ook de verhalen van elkaar: de mensen die – in de woorden van Wissink – hun maatschappelijke inzet ‘plaatsen in de lichtkring van geloof, hoop en liefhebben’. Over de reizen naar Afrika die Marija en Kees Ruigrok vanuit Delft met jongeren maken; over hoe Harrie Komen en zeven andere vrijwilligers in de Geniepoort in Alphen aan den Rijn verhalen op cd zetten die gevangenen voorlezen om hun kinderen thuis te verrassen. Over ‘Dress for Success’, een winkel die mensen met een kleine beurs gratis kleedt voor hun sollicitatiegesprek. Renate Els Aerts vertelde hoe zij een ‘nomadenhuis’op wielen had gemaakt van lappen: wie er binnen durft gaan,  wordt door de gewaarwording van de ruimte, van het bouwmateriaal,  de video en muurteksten,  deelgenoot van de wereld van de tegenwoordige nomaden: de vluchtelingen.  Bovenal bracht ieder zijn verhaal in, in het middagprogramma, waarin vier echte ‘werkwinkels’, met veel interactie tussen de deelnemers,  plaatsvonden rond de thema’s: ‘een kleurrijke kerk’, de voedselbank, ‘maatjes voor jongeren’ en ‘zorg’. 

 

De bekendmaking van de uitslag van de fotowedstrijd in het jubileumjaar (waarover elders meer) voegde nog een ervaringsdimensie toe aan het geheel: door het oog van de fotograaf ondergingen de deelnemers de verbeelding die de winnaars hadden gemaakt van de deugden in de verpakking van de 3 S-en van Spiritualiteit, Solidariteit, Soberheid.

 

Oriëntatie

In de toespraak van bisschop De Bekker stond de deugd van Gerechtigheid centraal. Hij herinnerde aan de decembermoorden in Fort Zeelandia in Paramaribo, op deze 8e december precies 25 jaar geleden. 'Nooit hadden we gedacht dat in dit land, waar bevolkingsgroepen altijd vreedzaam hadden samengeleefd, iets dergelijks mogelijk zou zijn,' aldus de bisschop. Nog steeds is er geen verzoening mogelijk, omdat er nooit gerechtigheid is geschied. De daders lopen vrij rond en worden in sommige kringen zelfs als helden vereerd.

 

Afgelopen jaar werd Suriname opnieuw door een ramp getroffen, de overstroming van grote delen van het binnenland. Ook het Caribisch gebied werd geteisterd door natuurgeweld. Dit is te relateren aan de uitbuiting van aarde en atmosfeer door de mens. Ironisch is dat juist deze gebieden daaraan nauwelijks deel hebben. 'Dit maakt ons bewust van de eenheid van de mensenwereld, de verloren alans in ons beheer van de aarde. Het milieuprobleen als een moreel probleem waar rechtvaardigheid en barmhartigheid de balans kunnen terugbrengen. Als lokale kleine kerken moeten we beseffen dat we internationaal de Kerk zijn met een boodschap en het is ook nog eens een Blijde boodschap,' aldus bisschop De Bekker.

 

Energie is een woord met een Griekse oorsprong. ,,Behalve zoiets als arbeidsvermogen, betekent het ook kracht’’, aldus mgr. A. van Luyn. Kracht die van God komt. Die werkzaam was in Jezus en ook in ieder van ons werkzaam kan zijn, aldus de bisschop. ,,Als we een kritisch tekort aan energie ervaren, dienen we bij onszelf te rade te gaan: zijn we voldoende georiënteerd op de krachtbron, die Christus is. Het ware licht.’’ Dat alle dagen met ons is, als de zon, die opkomt in het oosten, de oriënt. ,,Laten we ons daarom oriënteren op Christus, opdat ook wij licht van de wereld kunnen zijn’’, aldus Van Luyn. In het bijzonder herinnerde hij op deze feestdag van Maria Onbevlekt Ontvangen: de eerste die zich volledig overgaf aan het Woord Gods en zij die de grootste getuige van het Licht is geworden.

 

In meer huis-tuin-en-keukentaal deed Van Luyn een uitnodiging voor een deugdelijk leven. ,,Deugden die weer helemaal terug zijn’’, concludeerde Wissink. Twintig jaar geleden leverde gebruik van dat woord je meewarige blikken op, aldus de Tilburgse prof. ,,Zo’n woord uit de mottenballen. Maar nu is het op de universiteit helemaal terug.’’

Wissink ziet twee redenen voor de comeback. ,,De persoon van degene die je helpt of die solidair met je is, van de mens, is steeds meer centraal komen te staan.’’ Dertig jaar geleden was de tijdgeest activistisch: de nood in de wereld was hoog, er moest onmiddellijk iets gebeuren. ,,Wat voor motief je ook had, als je het goede maar deed en het geld er maar kwam.’’

Nu blijkt dat het werken aan een rechtvaardige samenleving een werk van lange adem is. ,,Een werk dat je moet willen volhouden.’’ De beste manier om dat te doen is volgens Wissink door zelf ook ‘goede mensen’ te worden. ,,Om steun te kunnen geven moet je betrouwbaar en trouw zijn.’’

Een tweede reden van de toegenomen populariteit van de deugden is volgens Wissink dat de deugden een ‘vrolijk thema’ vormen. ,,Een deugd is een gewoonte van handelen. Zodat je niet elke keer hoeft te tobben over een keuze. Niet toets voor toets kiezen achter de piano, maar uit de vingers vrij de muziek laten opklinken.’’ Een goede daad die met genoegen gedaan wordt, is volgens Wissink te prefereren boven zo’n daad die uit een moeten voortkomt.