De hele discussie rond het graf van Jezus lijkt in vele opzichten op een vergelijkbare affaire in 2001. De BBC had toen het gelaat van Jezus laten reconstrueren door een groep forensische experts, vastgelegd in de documentaire Son of God. De afbeelding werd vaak omschreven als ‘boers’ en ‘een grote neus’. Het speuren van de BBC naar een realistische afbeelding van Jezus is een voorbeeld van de sinds de Verlichting steeds populairder wordende zoektocht naar de 'historische figuur van Jezus Christus'. Wetenschappers, onder wie exegeten, theologen en later archeologen, en nu zelfs forensische experts, proberen zo dicht mogelijk bij de feitelijke figuur van de mensenzoon te komen. Want hoe dichter bij de historische figuur hoe helderder het voor ons wordt wie Jezus nu echt was, de zoon Gods of wellicht een cynische, charismatische, gefrustreerde, mediterrane boerenzoon.

De historiciteit van het louter bestaan van Jezus van Nazareth wordt over het algemeen niet wetenschappelijk betwijfeld. Alles daarom heen wel. Eén van de belangrijkste discussiepunten draait om de historiciteit van de fysieke verrijzenis. Het geloof in de Verrijzenis dat christenen nu al bijna 2000 jaar vieren met Pasen is één van de belangrijkste steunpilaren van de christelijke traditie. Kritische wetenschappers hebben echter de afgelopen twee honderd jaar vraagtekens gezet bij de feitelijkheid van de fysieke verrijzenis. Even cru gezegd: als je er met een videocamera bij was geweest, had je dan het graf open zien splijten en de verrezen Jezus zien opstijgen uit het graf? De meerderheid van de wetenschappers is geneigd ‘nee’ te zeggen, terwijl veel gelovigen dit nu juist wel beamen.

De moderne christelijke theologie als een discipline die gelovig zoekt naar rationeel inzicht, beaamt dat de fysieke verrijzenis van Jezus niet vanzelfsprekend is. Theologen wijzen op de verschillende mogelijkheden om de verrijzenis van Jezus te duiden. Om maar een paar voorbeelden te noemen. Jezus is niet fysiek verrezen, maar in de gedachten van zijn leerlingen. Of Jezus is ‘opgestaan’ in de verkondiging van het geloof (‘kerygma’) dat Hij is komen brengen. Of dat het geloof in de verrijzenis van Jezus en zijn verheffing aan Gods rechterhand een gelovig ‘bewijs’ is van Gods goedkeuring aan Jezus’ leven in dienst van diezelfde God. En zo zijn er nog wel meer manieren om daarover na te denken.

Maar wat schieten we hier eigenlijk mee op? De mist van 2000 jaar geschiedenis optrekken is op zich al onmogelijk, en in hoeverre is dit nuttig of zelfs wenselijk? Al konden we via een anachronistische videocamera alle bewegingen en woorden van Jezus zien en horen, dan nog kunnen we niet de 'echte' Jezus in zijn 'echte' realiteit bestuderen. We zouden de mens Jezus zien, maar we zouden niets meer zien dan we nu doen. Het zien en horen van de 'echte' Jezus vergt een geloof in een werkelijkheid, die groter is dan de onze, waar geen videocamera komen kan.

Het enige dat een gelovig christen kan doen, is de oerboodschap van de christelijke gemeenschap beamen: ‘De Heer is verrezen’. Deze boodschap is gedurende 2000 jaar doorgeven van generatie op generatie. ‘De Heer is verrezen’ is de kernboodschap, de rest is reflectie op. En om in een waarlijk verrezen God-mens te geloven, is geen leeg graf nodig.