1-5-2007 / Nieuwe zaadcellen kweken uit beenmerg wordt mogelijk |
DEN HAAG - Sperma maken uit beenmerg? Het lijkt pure sciencefiction. Toch zegt een Duits-Engelse onderzoeksgroep dat te kunnen, althans het voorstadium van sperma te kunnen maken. De wetenschappers publiceerden hun opzienbarende resultaten vorige week in het blad Reproduction.
De groep haalde uit beenmerg zogenoemde mesenchymale stamcellen, volwassen stamcellen die zich nog tot allerlei celtypen kunnen ontwikkelen zoals spier- en zenuwcellen. De onderzoekers kweekten ze op, voegden bepaalde stimuleringsfactoren en vitamine A toe en bereikten zo dat de stamcellen zich begonnen te ontwikkelden als spermacellen. En dat lukte: na onderzoek bleken de cellen een aantal eiwitten op hun oppervlak te hebben die typisch zijn voor sperma, een bewijs dat ze zich richting zaadcellen ontwikkelen, aldus de onderzoekers.
Karim Nayernia, onderzoeksleider van het project en onlangs verhuisd van de universiteit van Göttingen naar de universiteit van Newcastle, kwam vorig jaar zomer al in de publiciteit omdat hij in staat bleek vanuit embryonale muizenstamcellen sperma te maken. Met dit sperma bevruchtte zijn onderzoeksgroep eicellen, wat leidde tot de geboorte van zeven muizen. Later probeerde de hoogleraar stamcelbiologie het kunstje te herhalen met stamcellen uit beenmerg van muizen. Ook hieruit wist zijn onderzoeksgroep net zoals bij de mens een voorstadium van zaadcellen te maken. Het uitrijpen tot volwassen sperma lukte echter niet. Maar over twee of drie jaar hoopt Nayernia wel zo ver te zijn. Beenmerg is een nieuwe potentiële bron voor de productie van zaadcellen, aldus de onderzoeksgroep in Reproduction.
Bron: Intermediair
Geen man nodig
Dat suggereert hoop voor mannen die bijvoorbeeld door een chemotherapie of bestraling onvruchtbaar zijn geworden en toch een eigen kind willen verwekken. Maar ook voor lesbische stellen; theoretisch gezien maakt het niet uit of het beenmerg uit een man of vrouw komt. De lesbiennes zouden dan echter alleen meisjes kunnen krijgen doordat een vrouw geen Y-chromosoom, essentieel voor de man, in haar dna-pakket bezit.
Maar Wim Fibbe, hoogleraar stamcelbiologie bij het Leids Universitair Medisch Centrum, vindt de ophef voorbarig. ‘Ik kan me de opwinding voorstellen, maar voorlopig heeft de onderzoeksgroep alleen maar wat cellen gezien met aan de buitenkant eiwitten die ook bij spermacellen voorkomen. Een deel van die eiwitten komt echter ook voor bij andersoortige cellen. Je weet dus eigenlijk niet precies wat voor cellen dit zijn en wat ze werkelijk kunnen. Ik ben pas overtuigd als ze cellen hebben gemaakt die een eicel kunnen bevruchten. En zover zijn ze nog lang niet. Ze zeggen over twee tot vijf jaar zover te zijn, maar dat kan net zo goed twintig jaar zijn of helemaal niet. Het onderzoek kan wel belangrijk zijn voor het ontrafelen van het uitrijpingsproces van zaadcellen.’
Ook over de eventuele klinische toepassing bij mensen is Fibbe sceptisch. ‘Je bent die cellen enorm aan het manipuleren en de vraag is welk effect dat heeft op de gezondheid van zo’n spermacel. Feit is dat je sterk ingrijpt in de biologische principes. En dat is meestal niet goed. Bij ivf of verdergaande technieken boots je de natuur na. Nu bewandel je een totaal nieuwe weg.’
