28-1-2008 / Rapport: 'Brochure Nederlandse dominicanen bevat vier |
HILVERSUM - De Franse dominicaan en theoloog Hervé Legrand ziet vier structurele fouten in de brochure Kerk en Ambt van de Nederlandse dominicanenprovincie, die in augustus aan alle parochies werd verstuurd.
De Franse dominicaan en theoloog Hervé Legrand ziet vier structurele fouten in de brochure Kerk en Ambt van de Nederlandse dominicanenprovincie, die in augustus aan alle parochies werd verstuurd:
* een deel van de aangesprokenen wordt gediskwalificeerd;
* de kerkelijke piramide wordt omgekeerd;
* de kerk 'van onderop' wordt teveel gezag toegekend;
* de eisen zijn irreëel en kunnen leiden tot een schisma.
Magister-generaal
Het generaal bestuur van de dominicaner orde in Rome zit erg in zijn maag met het stuk van de Nederlandse dominicanenprovincie. Vandaar dat pater Carlos Azpiroz Costa, de magister-generaal van de orde, de gezaghebbende theoloog en dominicaan Hervé Legrand de opdracht gaf een kritisch rapport te schrijven over Kerk en Ambt. Onlangs publiceerde de Franse krant La Croix Legrands rapport op zijn website.
Rapport: 'Brochure Nederlandse dominicanen bevat vier tekortkomingen'
Hilversum (Van onze redactie) 27 januari 2008 - De Franse dominicaan en theoloog Hervé Legrand ziet vier structurele fouten in de brochure Kerk en Ambt van de Nederlandse dominicanenprovincie, die in augustus aan alle parochies werd verstuurd:
* een deel van de aangesprokenen wordt gediskwalificeerd;
* de kerkelijke piramide wordt omgekeerd;
* de kerk 'van onderop' wordt teveel gezag toegekend;
* de eisen zijn irreëel en kunnen leiden tot een schisma.
Magister-generaal
Het generaal bestuur van de dominicaner orde in Rome zit erg in zijn maag met het stuk van de Nederlandse dominicanenprovincie. Vandaar dat pater Carlos Azpiroz Costa, de magister-generaal van de orde, de gezaghebbende theoloog en dominicaan Hervé Legrand de opdracht gaf een kritisch rapport te schrijven over Kerk en Ambt. Onlangs publiceerde de Franse krant La Croix Legrands rapport op zijn website.
Tekortkoming 1
Open dialoog
De eerste 'tekortkoming' (déficit) die Legrand signaleert is een inconsequentie. In de inleiding van Kerk en Ambt schrijft het bestuur van de Nederlandse dominicanenprovincie: "Dit onderzoek zou moeten resulteren in een richtinggevend document, dat door het bestuur van de Nederlandse dominicanen ter discussie wordt aangeboden aan de Nederlandse kerkprovincie, met name aan de parochies en geloofsspiritualiteitcentra, met als eerste doel het scheppen van een open dialoog waaraan alle belanghebbenden kunnen meedoen."
Self-fulfilling prophecy
Volgens Legrand diskwalificeert Kerk en Ambt een gedeelte van alle belanghebbenden binnen de gewenste 'open dialoog'. De officiële kerkelijke autoriteiten worden volgens de Franse theoloog min of meer buiten spel gezet. Hij constateert dat de auteurs zich steeds negatief uitlaten over de kerkelijke leiding en positief over de 'basis' of 'kerk van onderop'. Op deze wijze vergaat de lust om met elkaar in dialoog te gaan, zegt Legrand, en is een open gesprek gedoemd te mislukken. Een 'self-fulfilling prophecy', aldus Legrand.
Tekortkoming 2
Omgekeerde piramide
De auteurs van Kerk en Ambt verwerpen het kerkmodel van de piramide, maar houden er volgens Legrand tegelijkertijd aan vast. De Nederlandse dominicanen zeggen te hechten aan het ecclesiologisch model waarbij de kerk als een lichaam wordt beschouwd. Legrand vindt echter dat ze de kerkelijke piramide juist omkeren, waarbij het kerkelijk gezag bij de basis ligt en niet bij de 'officiële autoriteiten'.
Tekortkoming 3
Menswetenschappen
"Een beetje vertrouwelijkheid met de menswetenschappen zou hebben voorkomen dat het Rapport [Kerk en Ambt] zoveel vertrouwen stelt in de 'basis'. Dat onthult veel meer een geloof of een ideologie dan een wetenschappelijke analyse, gebaseerd op de geschiedenis en de sociologie", aldus Legrand.
Populisme
Kijkend naar de geschiedenis noemt Legrand enkele voorbeelden waaruit blijkt dat de 'basis' de vooruitgang juist de pas wilde afsnijden. Als het aan de sociale basis had gelegen dan zouden de theorieën van Darwin en Pasteur niet zijn doorgebroken en zou de vooruitgang in technologie en maatschappij zijn belemmerd; in de politiek zouden populisme en xenofobie de overhand hebben gekregen. Voorts wijst Legrand op de geschiedenis van het Duitse lutheranisme. In nazi-Duitsland stond de meerderheid van de lutheranen achter Hitler. "...K. Barth, D. Bonhöffer en anderen wisten echter de eer te redden in hun oproep aan de belijdende kerk."
Volk van God
"Om de basis zo te waarderen, toont het Rapport aan dat het een blinde vlek heeft op het gebied van de sociologie van de kennis, die zijn parallel heeft met de manier waarop het Rapport de leer van Vaticanum II over het volk van God presenteert", schrijft Legrand. Hij zegt dat de auteurs van Kerk en Ambt het Volk Gods teveel identificeert met de leken, terwijl de bisschoppen er net zo goed toe behoren.
Tekortkoming 4
Experts, militanten en beslissers
De vierde tekortkoming van Kerk en Ambt betreft volgens Legrand de methode die de auteurs hanteren. Zij willen een 'open dialoog met alle belanghebbenden' bewerkstelligen, maar wat ze doen is zich bedienen van verschillende genres tekst. Volgens Legrand presenteren de auteurs zich als zowel 'experts' als 'militante profeten' en als 'beslissers'. Ze geven hun analyse van wat er volgens hen aan de kerkorde schort, vervolgens roepen ze op tot radicale verandering en ten slotte nemen ze de verantwoordelijkheid om zaken buiten de dialoog om door te voeren.
Te ver gegaan
"Het Rapport [Kerk en Ambt] gaat te ver", schrijft Legrand en doelt op deze passage: "Wij pleiten er met klem voor dat onze kerkelijke gemeenten, de parochies, in de huidige noodsituatie van het tekort aan gewijde celibataire priesters creatief de theologisch verantwoorde vrijheid nemen – en krijgen – om uit hun midden hun eigen voorganger resp. team van voorgangers te kiezen. Op grond van de voorrangspositie van het ‘volk Gods’ boven de hiërarchie – uitdrukkelijk tijdens het Tweede Vaticaans Concilie uitgesproken – mag van de diocesane bisschop worden verwacht deze keuze in goed overleg te bevestigen door zijn handoplegging. Mocht de bisschop de wijding of inordening weigeren op grond van argumenten die niet het wezen van de eucharistie raken, zoals de celibaatsverplichting, dan mogen de parochies erop vertrouwen, dat zij toch echt en waarachtig eucharistie vieren wanneer zij biddend brood en wijn delen. Wij pleiten ervoor, dat parochies hierin met meer zelfvertrouwen en durf zullen handelen."
Schillebeeckx
Legrand heeft felle kritiek op de suggestie dat Edward Schillebeeckx achter deze oproep zou staan. In de literatuurlijst worden vier werken van de Vlaamse dominicaner theoloog genoemd. In tegenstelling tot wat de auteurs van Kerk en Ambt lijken te suggereren beschouwt Schillebeeckx de mogelijkheid dat een niet officieel gewijde gelovige voor kan gaan in de eucharistie, slechts als een hypothese. Schillebeeckx heeft het dan over het extreme geval (bijvoorbeeld bij kerkvervolging) dat de geloofsgemeenschap bij afwezigheid van een priester een gelovige kan aanwijzen. Het is volgens Legrand echter uitgesloten dat Schillebeeckx stelt dat "een christen aan wie de bisschop de handoplegging weigert, ooit in de eucharistie zou kunnen voorgaan".
Amalgaam
Een ander punt van Legrands kritiek is de wijze waarop verschillende gevoelige kwesties door elkaar heen worden gehaald. De Franse theoloog spreek van een amalgaam. Vooral een van de criteria die de Nederlandse dominicanen voor de keuze van een eucharistisch voorganger opstelden: "Voorgangers in lokale vieringen dienen bezielde gelovigen te zijn. Of ze vrouw of man, homo of hetero, gehuwd of ongehuwd zijn, doet niet ter zake. Wat wel ter zake doet, is een aanstekelijke geloofshouding." Vooral in de stelling dat homo en hetero niet uitmaakt geeft er volgens Legrand blijk van dat Kerk en Ambt niet uitblinkt in realisme. Gezien de pijnlijke discussies over homoseksualiteit in de anglicaanse kerk, hadden de Nederlandse dominicanen toch moeten beseffen dat dit een explosieve kwestie betreft die de eenheid van de katholieke wereldkerk kan schaden.
Bron/lees verder:
Lees verder op katholieknederland.nl
