16-2-2008 / Alois Trouwhand / De geprostitueerde pater Elias worstelt met euthanasie |
Ieder jaar beginnen we met vuurwerk. Lekker het nieuwe jaar in knallen. Dat moet ook de onbarmhartige pater Elias gedacht hebben, toen zijn column op 11 januari verscheen in het Katholiek Nieuwsblad. Tot vele weken nadien kreeg het KN ingezonden brieven naar aanleiding van dit Eliasgate. Wat is er aan de hand met een pater die zich openlijk ‘hoer’ noemt en zich jarenlang geprostitueerd voelt?
Pater Elias is geen domme jongen. In 1978 studeerde hij als Frits Leyds in Delft technische geofysica. In zijn studententijd was hij lid van het senaat van zo’n Delfts studentencorps. In 1986 studeerde hij af en koos voor Shell. Na een korte oriëntatie koos hij niet voor de olie-industrie, maar voor de kerk. Het kan verkeren voor de tot het katholieke geloof bekeerde protestant. Hij vertrok naar Frankrijk en maakte er verder kennis met de congregatie van Sint Jan. Dat leidde ertoe dat hij in 1994 tot priester werd gewijd.
Pater Elias is één van de broeders van Sint Jan. Deze congregatie ‘wil een gemeenschap van kinderen van de Vader en van vrienden van Jezus zijn, door de Heilige Geest bijeengebracht, om volledig volgens het Evangelie te leven, in navolging van Christus en innig met Hem verbonden, een leven van aanbidding en contemplatie, in nabijheid van Maria’ kun je op hun website lezen. Mensen van gebed, van contemplatie, mensen die Jezus willen volgen. Mooi en lovenswaardig ideaal. Maar wat is er dan gebeurd als één van die paters zich als prostituee beschouwd?
In zijn column van 11 januari schrijft pater Elias in het Katholiek Nieuwsblad dat hij lang geleden bij een stervende hartpatiënt kwam. De vraag van de man was eenvoudig. Of de pater hem de zegen kon geven, voordat hij zou overlijden. Dat wil zeggen: voordat de behandelend arts de man uit zijn lijden zou verlossen. Euthanasie zou plegen.
Het houdt de pater al jaren lang bezig. Niet alleen in het KN van 11 januari uit hij zich erover. De column is een lichte aanpassing van zijn artikel in Inspiratie Magazine, begin 2004, in een tijd dat hij in het gevangenispastoraat in Litouwen werkt. Dat artikel begint zo:
"Wat is prostitutie? Wat is het in bijbelse zin? Ik zei vroeger in Nederland tijdens mijn preken wel eens dat in ieder keurig Nederlands huisgezin een hoerenkastje in de zitkamer staat. Ik heb die onzinlawine niet nodig. Aan mijn eigen frustraties heb ik genoeg. (…) Ik heb soms het gevoel dat ik me voor mijn gevangenen prostitueer. Er zijn er die misbruik van mijn aanwezigheid willen maken. Die willen alleen maar materiële of wetovertredende diensten van me. Ze doen zich zieliger voor dan ze zijn. Je moet je daar tegen wapenen, anders word je zo gek als een deur. Toch heb ik me één keer in Nederland meer een prostitué gevoeld dan ooit in Litouwen."
Het vervolg van dat stuk wordt in het KN opnieuw gepubliceerd begin dit jaar. De zegen geven kan volgens de pater twee dingen betekenen: een priesterlijke zegen geven of ergens goedkeuring over uitspreken. De pater wilde de man en zijn echtgenote uitleggen, dat hij dat niet kon doen, en dat het beter is het lot van zijn leven in de handen van de Heer te leggen. Pater Elias kreeg naar zijn zeggen geen gelegenheid zijn woord te doen, de man die stervende was liet hem niet uitpraten en ze gingen alras uiteen.
De pater verwijt de – nu inmiddels jaren overleden – man gebrek aan ontzag voor de Schepper en de eeuwigheid. “De man geloofde blijkbaar niet meer in de wijsheid die de Kerk leert over leven en dood (…) Hij was te laf om de verantwoordelijkheid te voor zijn daad op zich te nemen.” Vervolgens komt pater Elias tot zijn geestelijk hoogtepunt en voelt zichzelf opnieuw geprostitueerd. “Ineens besefte ik wat het betekent om als hoer beschouwd te worden.”
Ik vraag mij al die weken af, wat er met pater Elias aan de hand is, die zulke groteske woorden kiest en herkiest. Ik begrijp zijn worsteling wel. Het besluit nemen om je leven te laten beëindigen is net zo’n worsteling. Ik weet het van nabij. Iemand die ik ken, heeft meegemaakt, dat haar moeder op dezelfde manier stierf. Ik weet hoe zorgvuldig en langdurig het is, voordat het zover is. Ik ken de twijfels, de heftige gevoelens, de pieken en dalen in dat zo persoonlijke en moeizame besluit. Dat onomkeerbare besluit.
Is iemand die daarvoor kiest, laf?
Neen, pater Elias is laf en gaat zelfs flink tekeer tegen Gods geboden. Oordeel niet, en er zal niet over je worden geoordeeld. De man heeft lef om een priester tot zich te roepen. Ik ben ervan overtuigd dat het geen “morbide vroomheid” is, die de arrogante pater concludeert na zijn korte ontmoeting van slechts vijf minuten. En daar dan jarenlang aan vasthoudt.
Pater Elias had een gebed kunnen uitspreken, hij had de familie troost kunnen bieden, hij had Jezus daar kunnen ontmoeten en zijn barmhartigheid kunnen tonen. Blijkbaar is dat niet wat de broeders van Sint Jan verstaan onder het navolgen van Jezus. Ik hoop dat de man wél de barmhartigheid en rust van onze lieve Heer heeft gekregen.
Alois Trouwhand
