8-3-2008 / Gerard Rouwhorst / Hallucinerende Mozes is onzin |
De afgelopen dagen verscheen in diverse media het bericht dat Mozes de Tien Geboden zou hebben geschreven onder invloed van geestverruimende planten. Liturgiewetenschapper Gerard Rouwhorst is niet onder de indruk.
Een Israëlische hoogleraar in de cognitieve psychologie beweert dat Mozes, toen hij de Tien Geboden op de berg Sinaï ontving,onder invloed is geweest van een bijzondere geestverruimende plant. De Israëliër denkt dan aan een plant die hij ‘ayahuasca’ noemt. Dat moet een wel heel krachtige, om niet te zeggen miraculeuze drug zijn geweest. Een drug die een mens kan inspireren tot het formuleren van een tiental geboden, waaraan de drie monotheïstische wereldgodsdiensten hun ethische systeem aan ophangen. Hetzelfde ethische systeem – Gij zult niet stelen, Gij zult niet doden – dat tot op de dag van vandaag ten grondslag ligt aan de manier waarop wij in het Westen met elkaar om willen gaan. Ze zouden een flinke voorraad van dat magische spul moeten oogsten en het gratis in tablet- of poedervorm verstrekken aan invloedrijke personen, zoals wetenschappers, politici en ethici. Het ethische niveau van de mensheid zou met een enorme sprong vooruitgaan.
Maar ja, waar zou die opwindende theorie op gebaseerd kunnen zijn? De psycholoog geeft grif toe dat er geen direct bewijs is voor zijn stelling. Allicht niet. In de Bijbel zelf wordt er met geen woord over gerept. En andere bronnen zijn er helaas niet.
Het hele verhaal doet mij denken aan de theorie van de Engelse Qumrangeleerde, John Allegro die vijftig jaar geleden het ontstaan van het christendom meende te kunnen verklaren uit het gebruik van een hallucinogene paddenstoel. Een tijd lang gold hij als een gerespecteerd onderzoeker van de Dode Zeerollen. Nadat hij zijn ideeën over het christendom had gepubliceerd werd hij een tijd lang graag geïnterviewd door tijdschriften die zich bezig hielden met paranormale zaken en de geografische ligging van Atlantis. Maar hij werd ook de risee van zijn vakgenoten. En zijn theorie is volledig in vergetelheid geraakt.
Ik sluit niet uit dat de Israëlieten in de woestijn wel eens in contact zijn gekomen met geestverruimende cactussen, maar ik heb sterk het vermoeden dat deze theorie hetzelfde lot zal zijn beschoren als die van John Allegro.
Gerard Rouwhorst
Hoogleraar liturgiewetenschap
Faculteit Katholieke Theologie
Universiteit van Tilburg
Deze bijdrage verscheen eerder in het Friesch Dagblad op 7 maart 2008.
