Het Boeddhisme
|
Het boeddhisme is de naam die wordt gegeven aan de leer van de Boeddha Dhamma. Het is een manier van leven en geen systeem van dogma’s. Het boeddhisme ontstaat in de tweede helft van de zesde eeuw voor Christus in de grensstreek van Nepal en India.
Boeddhisten zijn volgelingen van de historische figuur Siddhartha Gautama, of Saksjamoeni. Hij werd de Boeddha genoemd, een titel dat zoveel betekent als ‘hij die verlicht is’.
Er zijn een aantal fundamentele beginselen van het boeddhisme. Zo worden boeddhisten geleerd om verdraagzaamheid, geduld en liefde te tonen aan alle mensen en dieren. De essentie van het boeddhisme is het nalaten van alle kwaad, het verwerven van deugdzaamheid en het zuiveren van het hart. |
|
Boeddhisten geloven, dat de wereld niet is geschapen door een bepaalde god, maar dat het heelal is geëvolueerd. Het heelal is onderworpen aan natuurlijke wetten van oorzakelijkheid: het karma. De verdiensten en tekortkomingen uit iemands vorige bestaan, bepalen de omstandigheden waarin iemand nu leeft. Ieder mens is daarmee veroorzaker geweest van de gevolgen die hij nu ondervindt.
Het karma kan positief worden beïnvloed door het naleving van de morele code van de Boedha:
-
niet doden
-
niet stelen
-
geen immoreel seksueel gedrag
-
niet liegen
-
geen drugs of sterke drank gebruiken
-
geen bijgeloof praktiseren
Verlichting en karma
De ultieme verlichting wordt nirvana genoemd. Het is een toestand die verstand, vorm en woorden overstijgt. Volgens de leer van het boeddhisme is het de enige manier waarop de mens zich kan bevrijden van de eeuwigdurende cyclus van geboorte, dood en lijden, het lot van ieder mens. Het is het belangrijkste thema in het boeddhisme.
Als iemand lijdt onder de zonden van zijn verleden (bijvoorbeeld een eerder leven), dan kan hij hierin verandering brengen door meditatie en het volgen van de leer, en daarmee het bereiken van een goed of beter karma.
De Viervoudige Nobele Waarheid en het Nobele Achtvoudige Pad
|
De Pali-canon is een verzameling teksten om de weg naar de verlichting te volgen, nog even los hoe die weg (stap voor stap, of intuïtief) wordt afgelegd. Het is de “Viervoudige Nobele Waarheid” met het “Nobele Achtvoudige Pad” als leidraad. De canon bestaat uit drie onderdelen en er zijn ook belangrijke commentaren op de verzameling geschriften verschenen.
|
In de Pali worden de vier waarheden van de Boeddha Dhamma ook wel de Vier Verheven Waarheden genoemd. Het zijn in de klassieke traditie:
-
Het lijden is overal aanwezig
-
De oorzaak hiervan zijn verkeer gerichte verlangens
-
Als misplaatste verlangens verdwijnen, verdwijnt ook de reden van het lijden
-
Het Nobele Achtvoudige Pad leidt tot het einde van het leiden.
Om het nirvana te bereiken, is het in de boeddhistische leer nodig deze vier waarheden te kennen en te doorgronden. De vierde waarheid geeft aan, dat de weg hiertoe is het achtvoudige pad te volgen. Dit pad kent acht stappen:
Het pad start bij een juiste kennis: het inzicht hebben dat het lijden wordt veroorzaakt door het verlangen naar persoonlijk voordeel. Door het achtvoudige pad te volgen, kan je het lijden overwinnen.
De vierde stap, ‘het juiste gedrag’ is een rechtstreekse link met het christendom. Daar is een sterke overeenkomst met een deel van de Tien Geboden. Het is de morele code, die we hierboven al hebben genoemd. Niet stelen, niet liegen en bedriegen, enzovoorts.
De laatste stap betekent het bewaren van geestelijke rust om je te kunnen wijden aan de essentie van de menselijke geest. Bij deze stap zijn diverse meditatietechnieken en yoga te onderscheiden.
Boeddha
|
De titel Boeddha betekent zoveel als ‘hij die verlicht is’. Het woord is afgeleid van ‘boedh’(“waken”). Het doel van alle boeddhisten is om uiteindelijk allemaal een boeddha te worden. Dat kan op verschilende manieren, en vandaar dat er verschillende scholen zijn in het boeddhisme. Zo wordt in Japan iedere overledene meestal ‘boeddha’genoemd, in het Japans ‘hotoke’.
Naast de stichting van het boeddhisme, Siddharta Gautama, zijn er dus ook andere boeddha’s. Zoals bijvoorbeeld Boeddha Ghosja, een legendarische brahmaanse schrijver uit de vierde eeuw, met voor het boeddhisme belangrijke boeken als ‘De opkomst van kennis’(Njanobaja) en ‘Visoeddhi Magga’(Het pad der reinheid). |
|
Verspreiding en stromingen
Na de dood van de Boeddha Dhamma breidde het boeddhisme zich uit langs de zijderoute naar het Oosten en Westen. In ons overzicht van godsdiensten kun je per land zien in welke mate het boeddhisme voorkomt.
Er zijn grofweg twee belangrijke stromingen: het Theravada en het Mayahana boeddhisme. In deze laatste is het welbekende zen-boeddhisme uit Japan een onderdeel. Hierbij is meditatie (za-zen) het belangrijkste middel om de verlichting te bereiken.
