Kerkverlater prof. Wils: “Je betaalt 30 euro en in 30 seconden is het afgelopen”Morgen is het precies 3 maanden geleden dat ethicus Jean-Pierre Wils de katholieke kerk verliet. Donderdag gaf hij in een lezing in de Haagse Maranathakerk een toelichting op die persoonlijke keuze en gaf daarbij aan welke richting het Vaticaan in moreel opzicht opschuift. “Het avontuur met de kerk is voor mij afgelopen.”
De kerkverlater Wils kreeg relatief veel media-aandacht in januari. Directe aanleiding voor zijn uittreden was de jaarlijkse holocaust memorial day op 27 januari (de dag dat Auschwitz werd bevrijd). In die dagen kwam de zaak-Williamson in de volle schijnwerpers te staan. Het opheffen van de excommunicatie van de Pius X-broederschap en de uitlatingen van bisschop Williamson dat de Holocaust in de opvatting van de bisschop sterk overdreven is. De moord op miljoenen joden zou volgens hem niet hebben plaatsgehad.
30 euro
“Ik heb mij op woensdag 28 januari 2009 laten uitschrijven", vertelt Jan-Pierre Wils de ongeveer 50 aanwezigen bij zijn eerste publieke lezing. "Ik woon in Duitsland en daar heeft dat twee aspecten. De kerkelijke uitschrijving en de uitschrijving uit het belastingregister. In Duitsland is iedereen verplicht kerkbelasting te betalen als je lid bent van een kerkgenootschap. Daarmee is het uittreden uit de kerk in Duitsland ook een uitschrijving uit dat belastingregister. Het gebeurt op een onfeestelijke manier. Je betaalt 30 euro en in 30 seconden is het afgelopen. Het uittreden heeft niets heldhaftigs. Het is een snelle daad maar met veel consequenties. Persoonlijk is het een eindpunt van een deel van mijn leven. Ik ben mondig geworden in, wat ik noem, de korte katholieke lente - vergelijkbaar met de Praagse lente. De frisse lucht tijdens het Tweede Vaticaans concilie. Het triggerde mij om theologie en filosofie te gaan studeren in Leuven en het Duitse Tübingen. Omdat ik de kerk nu heb verlaten moet ik mijn leeropdracht aan de Radboud Universiteit neerleggen. Ik krijg dan ook geen uitnodigingen meer voor academies, want die worden mede door de kerk betaald.”
Terugkeer naar harde religie
“Wat we nu meemaken is een afstand van de ‘zachte’ religie en een terugkeer naar de harde, scherpe religie", zegt Wils. "Deze is gekoppeld aan scherpe kritiek op de westerse maatschappij. De manier van denken van paus Benedictus XVI is ingegeven door een afgrondelijke kritiek op onze maatschappij. In zijn opvatting is er sinds de 16e eeuw een beweging van teloorgang. De verlichting en de moderniteit is een bedreiging voor het Vaticaan, want het is een morele teruggang van de menselijkheid. Maar men gaat voorbij aan de vele positieve morele ontwikkelingen die de moderniteit heeft gebracht, zoals de universele mensenrechten en de opkomst van de civil society. Een ethicus zoals ik sta in het centrum van dat spanningsveld. Ik kan in die discussie niet afzijdig blijven.”
Moreel cynisme
Volgens Wils zijn er genoeg voorbeelden van moreel cynisme te zien. De uitspraken van de paus over condooms is er een, hield hij zijn publiek voor. “Heeft het zin om hierover nog iets te zeggen? Ja, want veel mensen hebben hier last van. De gedachte van de paus is, dat je met condooms het aids-probleem niet kunt oplossen. Evengoed kun je zeggen, dat je zonder condooms het ook niet kunt oplossen. Nog erger is de beredenering dat het gebruik van condooms het probleem groter maken. Dat is een grensoverschrijdende opvatting, want er is geen emperisch bewijs voor. Men begeeft zich dan in een moreel niemandsland. “
“Een ander voorbeeld is het Italiaanse coma-geval Englaro. De uitspraak dat de man de beul is van de dood van zijn dochter is werkelijk een brutalisering van het morele debat. Of neem de uitspraken van de bisschop van Augsburg. Hij zegt dat er een tweede holocaust is die abortus heet. Abortus, wat een compleet andere dimensie heeft, wordt vergelijkbaar gesteld. Maar het is niet te vergelijken met elkaar. Abortus is wel een moreel conflict, maar niet zoals de holocaust dat is. Er worden in deze kwesties morele grenzen overschreden. Het Vaticaan gedraagt zich als een grootgrondbezitter van pijninterpretatie. Niemand heeft monopolie op de pijn, dus ook de katholieke kerk niet.”
“Voor mij is het avontuur binnen de rooms-katholieke kerk afgelopen. Ik ben wel op zoek naar een vorm van vrijzinnig liberaal christendom. Ik denk dat die er is, er zijn duizenden christenen die vrijzinnig zijn. We moeten streven naar een christelijke religie waar het vrije woord gesproken mag worden en waar we niet onder het zwaard van Damokles staan vanwege onze academische opvattingen over christelijk-morele onderwerpen.” |
